Tag archieven: spoorbeheer

Binnenland, Prorail, Software

Spoor: vermoedelijke sabotage legt veel treinverkeer op Prinsjesdag plat

Materiaal bewust op rails gelegd, politie onderzoekt meerdere getroffen locaties.

Het treinverkeer in grote delen van Midden- en Noord-Nederland is dinsdagochtend zwaar ontregeld door problemen op het spoor. ProRail vermoedt dat er sprake is van sabotage. Op meerdere plaatsen is materiaal op de rails aangetroffen dat daar volgens de spoorbeheerder bewust lijkt te zijn neergelegd. De politie is betrokken bij het onderzoek naar de oorzaak en mogelijke verantwoordelijken.

De problemen hebben grote gevolgen voor reizigers. Vooral rond Zwolle, Deventer en Amersfoort is het treinverkeer hard geraakt. Rond Zwolle kwam het treinverkeer tijdens de ochtendspits zelfs grotendeels tot stilstand. Ook op andere belangrijke verbindingen konden treinen niet volgens de normale dienstregeling rijden. Zo reden er onder meer geen treinen tussen Utrecht en Gouda en tussen Apeldoorn en Deventer.

meerdere plekken

Aanvankelijk werd gesproken over een storing op meerdere plekken in het spoor. Het ging om een zogenoemde sectiestoring in het treinbeveiligingssysteem. Bij zo’n storing krijgt het systeem de melding dat een bepaald gedeelte van het spoor bezet is, terwijl daar in werkelijkheid geen trein hoeft te staan.

Een woordvoerder van ProRail legde uit wat daarvan het gevolg is: „Het systeem geeft dan aan dat het spoor bezet is, terwijl dat niet zo is. Dan kun je geen veilige en betrouwbare dienstregeling rijden.”

Later ontstond het vermoeden dat de problemen niet door een gewone technische storing waren veroorzaakt. ProRail trof op verschillende locaties materiaal aan dat kennelijk bewust op het spoor was geplaatst. Tegenover persbureau Associated Press sprak ProRail-woordvoerder Joke van der Cruysen over vermoedelijke sabotage. Volgens haar waren er op 24 locaties verstoringen vastgesteld en leek het aangetroffen materiaal opzettelijk op de rails te zijn gelegd. De politie werd daarop bij het onderzoek betrokken.

ProRail probeert ondertussen de getroffen spoortrajecten zo snel mogelijk weer vrij te geven. Daarbij moet voorzichtig worden gewerkt, omdat aangetroffen materiaal mogelijk belangrijk kan zijn voor het politieonderzoek. Van der Cruysen liet tegenover Associated Press weten dat medewerkers handschoenen dragen, zodat eventueel bewijsmateriaal niet wordt aangetast en de politie bijvoorbeeld onderzoek naar vingerafdrukken kan uitvoeren. Tegelijkertijd probeert de spoorbeheerder het treinverkeer zo snel mogelijk weer op gang te brengen.

vermoedelijke sabotage

Wie achter de vermoedelijke sabotage zit en wat het motief zou kunnen zijn, is nog niet duidelijk. Ook was er volgens de politie geen bekende opeising. Het onderzoek naar wat er precies is gebeurd, loopt. Daarmee blijft voorlopig eveneens onduidelijk waarom juist op meerdere plekken materiaal op het spoor terechtkwam.

Foto: © Pitane Blue – Spoorovergang Rhenen

De storing kan bovendien gevolgen hebben buiten het treinverkeer. Bij een sectiestoring kunnen spoorbomen bij overwegen gesloten blijven, waardoor ook automobilisten en ander wegverkeer hinder kunnen ondervinden. ProRail waarschuwde reizigers rekening te houden met uitgevallen treinen, vertraging en extra reistijd.

Ondanks de omvangrijke problemen leek de drukte op stations aanvankelijk nog beheersbaar. Een woordvoerder van NS zei daarover: „Het is iets drukker dan normaal, maar wel beheersbaar.”

geen bussen

Vervangend vervoer biedt in dit geval geen eenvoudige oplossing. NS zet geen bussen in om de uitgevallen treinen op grote schaal te vervangen. Daarvoor zijn volgens de vervoerder te veel verschillende trajecten door de problemen getroffen. Reizigers zijn daardoor voor hun reis sterk afhankelijk van de verbindingen die nog wel beschikbaar zijn en van het verdere herstel van het spoor.

Hoe lang de ontregeling precies gaat duren, was dinsdagochtend nog niet duidelijk. NS meldde dat nog niet kon worden aangegeven wanneer de treindienst weer volledig normaal zou verlopen. ProRail richt zich eerst op het veilig vrijgeven van de getroffen spoortrajecten, terwijl tegelijkertijd onderzoek wordt gedaan naar het materiaal dat op verschillende plaatsen is aangetroffen.

De combinatie van de omvang van de storing en het vermoeden van opzet maakt de situatie uitzonderlijk. Waar de problemen aanvankelijk het beeld gaven van een technische storing in het beveiligingssysteem, richt de aandacht zich inmiddels nadrukkelijk op mogelijke sabotage. Zolang het onderzoek loopt, blijft echter onbeantwoord wie verantwoordelijk is voor het neerleggen van het materiaal en waarom dat is gebeurd.

ACM, Binnenland, Prorail

Verdeling van spoorcapaciteit: vervolgklacht Arriva bij ACM

Arriva heeft opnieuw hard uitgehaald naar ProRail en dient voor de tweede keer een klacht in bij toezichthouder ACM.

De reden? Wéér kreeg de vervoerder nauwelijks ruimte op het spoor om extra spitstreinen te rijden tussen Groningen en Zwolle. En wéér noemt Arriva de toewijzing ondoorzichtig en oneerlijk. De ACM geeft nu voor een deel gehoor aan die kritiek: ProRail had simpelweg beter moeten uitleggen waarom negen van de elf aangevraagde treinritten zijn afgewezen.

Het geschil draait om een fundamentele spanning in het Nederlandse spoor: de NS heeft op basis van haar concessie voorrang bij de verdeling van capaciteit. Bedrijven als Arriva, die zogeheten open‑toegangsdiensten rijden, staan achteraan in de rij. ProRail hanteert bovendien een strenge norm: zolang er geen officiële grens bestaat voor het aantal toegestane treinen per uur, mag de hoeveelheid ritten niet toenemen ten opzichte van voorgaande jaren. Die voorzichtigheid moet voorkomen dat het spoor te zwaar wordt belast en dat de veiligheid op overwegen of in de energievoorziening in gevaar komt.

meer treinen

Maar Arriva pikt dat niet langer. De vervoerder wijst erop dat in 2023 al veel meer treinen reden op het traject Groningen–Zwolle, zónder dat er zich ongelukken of storingen voordeden. Volgens Arriva toont dat aan dat het spoor die drukte prima aankan. Bovendien zijn de treinen van NS, die wél werden toegelaten, zwaarder dan de voertuigen van Arriva. “We laten het er niet bij zitten”, zei een woordvoerder eerder al.

Toch blijft de ACM grotendeels aan de kant van ProRail staan. De toezichthouder oordeelt dat het gebruik van het ‘bewezen aantal treinen’ uit eerdere jaren voorlopig een logische keuze is, omdat er simpelweg geen beter alternatief beschikbaar is. Een norm op basis van berekeningen ontbreekt nog: de data daarvoor zijn er niet, en het onderzoek ernaar is duur en tijdrovend.

Maar op één punt moet ProRail wél door het stof. De toezichthouder vindt dat ProRail onvoldoende heeft toegelicht waarom juist het traject Groningen–Meppel zo zwaar is belast dat slechts twee ritten per dag konden worden toegewezen. In de toekomst moet de spoorbeheerder verplicht uitleg geven bij zulke besluiten, en die meteen opnemen in het coördinatiedossier.

niet ongegrond

De klacht van Arriva is dus niet volledig ongegrond, maar leidt voorlopig niet tot extra rijmogelijkheden. Dat steekt bij de vervoerder, die naar verwachting alsnog naar het College van Beroep voor het bedrijfsleven stapt om verdere juridische stappen te zetten.

Deze zaak legt pijnlijk bloot hoe star het Nederlandse spoorstelsel nog steeds functioneert. Nieuwe spelers als Arriva worden netjes gedoogd, zolang ze maar niet in de weg rijden van de gevestigde orde. En dat terwijl de roep om meer treinen in de spits — en dus meer concurrentie — almaar luider klinkt. Zolang ProRail blijft vasthouden aan onzichtbare normen en een gesloten uitleg, is het de reiziger die blijft wachten op het perron.