De chipcrisis bij Volkswagen heeft zich in rap tempo ontwikkeld tot een internationale kwestie die diepe sporen trekt door de Europese auto-industrie.
Het Duitse concern staat aan de vooravond van een productiestop van zijn iconische Golf-model, een scenario dat pijnlijk duidelijk maakt hoe kwetsbaar de mondiale toeleveringsketens zijn geworden. De aanleiding: een nijpend tekort aan essentiële chips van de Nederlandse fabrikant Nexperia, dat in Chinese handen is en sinds kort onder verscherpt toezicht staat van de Nederlandse overheid.
Wat begon als een nationale veiligheidskwestie, heeft zich ontpopt tot een diplomatiek steekspel tussen Nederland, Duitsland en China. Drie weken geleden besloot de Nederlandse regering in te grijpen bij Nexperia, dat sinds 2019 eigendom is van het Chinese technologieconcern Wingtech. Via een speciale wet kreeg Den Haag de mogelijkheid om cruciale bedrijfsbeslissingen van Nexperia te blokkeren of zelfs terug te draaien. De reden voor dit ingrijpen was volgens demissionair minister Karremans van Economische Zaken “ernstige zorgen over het bestuur van het bedrijf”. De Chinese directeur, inmiddels geschorst door de Ondernemingskamer, zou plannen hebben gehad om “productiefaciliteiten, financiële middelen en intellectuele eigendomsrechten” naar het buitenland over te hevelen.
exportverbod
De Chinese reactie liet niet op zich wachten. Peking vaardigde vrijwel onmiddellijk een volledig exportverbod uit op Nexperia-chips, een maatregel die wereldwijd inslaat als een bom. China produceert jaarlijks tientallen miljarden chips, waarvan een aanzienlijk deel wordt gebruikt in de auto-industrie. De plotselinge blokkade zorgt ervoor dat Europese autofabrikanten geen nieuwe leveringen meer ontvangen. Daarmee komt de productie van moderne voertuigen — waarin chips onmisbaar zijn voor onder meer motorsturing, veiligheidssystemen en infotainment — in direct gevaar.
Duitse media schetsen een somber beeld. Het dagblad Bild meldt dat de productie van de Volkswagen Golf al volgende week woensdag moet worden stilgelegd, terwijl Der Spiegel spreekt van donderdag als kritieke datum. Een woordvoerder van Volkswagen bevestigde tegenover de Duitse pers dat “er op korte termijn productieproblemen kunnen ontstaan”, maar benadrukte dat “de huidige productie nog niet is aangetast”. Toch klinkt er in de toon van het concern weinig optimisme. De geruchten over een naderende productiestop worden steeds concreter en hebben de angst binnen de Europese auto-industrie aangewakkerd.
Wat resteert is een nerveuze stilte bij de Europese autofabrikanten, die reikhalzend uitkijken naar een oplossing. De komende dagen worden bepalend voor de vraag of diplomatie de impasse kan doorbreken. Mocht dat niet lukken, dan dreigt deze crisis uit te groeien tot een structureel probleem dat niet alleen de productie van auto’s, maar ook de fundamenten van de Europese industrie op losse schroeven zet.
De Duitse overheid bereidt zich ondertussen voor op mogelijke noodmaatregelen. Volgens bronnen in Berlijn is Volkswagen al in gesprek met het ministerie van Arbeid over arbeidstijdverkorting — een regeling die bedrijven in staat stelt personeel tijdelijk minder te laten werken zonder ontslagen te hoeven doorvoeren. Het is een duidelijk signaal dat men rekening houdt met een langdurige verstoring van de productie. Ook is een crisisoverleg gepland tussen vertegenwoordigers van de auto-industrie en de Duitse regering om de gevolgen in kaart te brengen.
patstelling
Aan diplomatieke inspanningen ontbreekt het niet, maar tot nu toe zonder resultaat. Minister Karremans heeft recent overleg gevoerd met zijn Chinese collega, maar dat gesprek leverde geen doorbraak op. De Chinese minister van Handel legde de verantwoordelijkheid terug bij Nederland en stelde dat “de oplossing bij de Nederlandse autoriteiten ligt”. Daarmee lijkt de patstelling compleet, terwijl de gevolgen in Europa steeds groter worden.
De impact van deze crisis strekt verder dan de lopende productielijnen van Volkswagen. Ook andere autofabrikanten vrezen tekorten aan elektronische componenten, wat de Europese industrie opnieuw op scherp zet. Analisten waarschuwen dat dit incident kan leiden tot een herziening van het Europese beleid rond technologische afhankelijkheid van China. Tegelijk wordt de strategische rol van Nexperia — met zijn hoofdkantoor in Nijmegen — steeds duidelijker. Voor Nederland is het een lastige balans tussen economische belangen, werkgelegenheid en nationale veiligheid.
