Den Haag stond deze week in het brandpunt van wereldwijde diplomatie.
Op 24 en 25 juni 2025 vond de NAVO-top plaats in het World Forum – de eerste in Nederland ooit – waar 32 lidstaten, partnerlanden en de Europese Unie bijeenkwamen. Onder leiding van de nieuwe NAVO-secretaris‑generaal Mark Rutte, onze vorige premier en Hagenaar, werden cruciale beslissingen genomen op het gebied van Europese defensie en veiligheid. Terwijl de stad gebukt ging onder wegafsluitingen en filevorming, bood de colonne rond ‘The Beast’ een spektakel voor liefhebbers langs de route.
strijdbaar
Mark Rutte sprak met zichtbaar genoegen over het resultaat. “Niemand moet onze capaciteiten betwijfelen als we worden bedreigd,” zei hij strijdbaar tijdens de slotpersconferentie. Hij benadrukte dat de bondgenoten een historische stap hebben gezet: de defensie-uitgaven stijgen gezamenlijk naar 5 procent van het bbp in 2035. Daarvan wordt 3,5 procent direct besteed aan militaire uitrusting en personeel, met de resterende 1,5 procent gericht op infrastructuur en defensiegerelateerde civiele projecten. Die afspraak, in moderne termen het “5‑procentplan”, moet in 2029 geëvalueerd worden in een tussentijdse bilaterale voortgangscheck.
defensieproductie
Voor Rutte gaat het om meer dan geld alleen. In zijn inaugurale toespraak als NAVO-leider riep hij op tot een “oorlogs‑mindset” en een versnelde defensieproductie. De Europese landen moeten nauwer samenwerken met Amerika – en tegelijkertijd hun eigen wapensystemen versterken. Frankrijk en Duitsland, onder Macron en Merz, onderschreven dat sentiment: “Europa moet zich bewapenen in een onstabiele wereld”, was hun boodschap in aanloop naar de top. Zij bepleitten ook samenwerking met de Europese defensie-industrie, modernere wapeninkoopprocessen en een hechtere band tussen EU en NAVO.
Mark Rutte maakte tijdens de NAVO-top in Den Haag zijn debuut als secretaris-generaal van het bondgenootschap, en deed dat op eigen bodem. De voormalige Nederlandse premier betrad het wereldtoneel met de overtuiging van een doorgewinterde staatsman, maar moest zich in recordtijd aanpassen aan de internationale machtsverhoudingen.
Een van de zwaarst wegende politieke kwesties was de discussie over de rol van de Verenigde Staten binnen het bondgenootschap. President Donald Trump kreeg vanaf de Rode Loper alle aandacht. Hij noemde de nieuwe defensienorm een “geweldige overwinning” en drukte eigenmachtig zijn stempel op het akkoord. Tijdens de top benadrukte hij opnieuw zijn steun voor Artikel 5 – het collectieve verdedigingsteken – en complimenteerde Rutte voor de succesvolle diplomatie, zelfs in politiek geladen situaties zoals Iran en Israël. Tegelijkertijd uitte hij kritiek op Spanje, dat weigerde mee te gaan in de 5‑procentdoelstelling, en suggereerde hij mogelijke handelssancties als reactie.
eerbetoon
Trump kreeg middels een avondontvangst in Paleis Huis ten Bosch zelfs een persoonlijk eerbetoon van koning Willem‑Alexander en koningin Máxima, en verbleef er als gast. De koning noemde in zijn toespraak de toenemende dreiging van Rusland. Die persoonlijke diplomatie, gecombineerd met Rutte’s charmante aanpak, leek Trump te beïnvloeden, zo bleek uit zijn uitspraken: “Ik kwam omdat het moest, maar ik ga anders weg,” zei hij, verwijzend naar de oprechte steun van bondgenoten.
Een ander raakvlak was Oekraïne. President Volodymyr Zelensky was uitgenodigd en verscheen onverwachts bij een industrieel defensieforum, waar hij een staande ovatie kreeg. In officiële toestemming bleef de slotverklaring vaag: “Steun aan Oekraïne zal worden voortgezet.” Rutte verzekerde echter dat, ondanks de dominantie van Trump-kwesties, de alliantie onverminderd achter Oekraïne blijft staan. Toch was er diplomatieke spanning; WashingtonPost meldde dat Trump zijn militaire hulp aan Oekraïne niet expliciet garandeerde, waardoor Europese landen laten doorschemeren meer zelf te moeten bijspringen als de VS afhaakt.
defensieaanpak
Iran en Israël kwamen eveneens ter tafel. Trump stipte Amerikaanse raketaanvallen op Iraanse nucleaire doelen aan, en prees de wapenleveringen aan Qatar voor de wapenbewaking van het Midden-Oosten. Ook de wapendeal tussen Groot-Brittannië, de VS en mogelijk kernraketten – waaronder de aanschaf van twaalf F‑35‑vliegtuigen door Londen – werd vermeld als belangrijk element in de bredere defensieaanpak.
Militair-industrieel gezien was de top ook betekenisvol. De 5‑procentuitgaven regelen wordt gezien als een stimulans voor innovatie, investeringen in infrastructuur en binnenlandse productie, en bescherming tegen afhankelijkheid van concurrerende mogendheden. Met Canada, Polen, het Verenigd Koninkrijk en Nederland die vooraf al hun bijdragen omhoogschroefden, lijkt er een kentering in de Europese militaire mindset gaande.
Donald Trump was fysiek aanwezig in Den Haag, maar geestelijk leek hij met één been in het Midden-Oosten te staan. Tijdens de NAVO-top in het World Forum, waar wereldleiders bijeenkwamen om de Europese defensie toekomstbestendig te maken, maakte de Amerikaanse president van de gelegenheid gebruik om zijn visie op de situatie in Iran, Israël en de bredere regio nadrukkelijk te etaleren.
In Den Haag zelf was de impact voelbaar. Onder de codenaam ‘Operation Orange Shield’ waren 27.000 politie- en militairen actief – bijna de helft van de nationale politie. Drones, F‑35‑rel mobiel toezicht en afsluitingen zorgden voor chaos in de stad. Wegen zoals de Johan de Wittlaan werden maandenlang opgeknapt, met verwijdering van verkeerslichten en bomen om de route voor de kolonne te vrijwaren. Schiphol en de A4/A12 naar de stad zagen dagelijks vertragingen door veiligheidsmaatregelen en VIP-convooien. Een cyberincident – mogelijk een DDoS‑aanval – veroorzaakte lokale spoor- en websitesstoringen, waarvoor de minister van Justitie sabotage niet uitsloot.
De sommetopper is een politiek symbool geworden: een wending naar strategische autonomie in Europa, met de VS als gangmaker en provocateur. Mark Rutte, in zijn tweede regeerrol als NAVO-secretaris‑generaal, verliet Den Haag met een brede glimlach en een reeks stevige allianties. De bondgenoten willen nu vaart zetten achter de afspraken. Artikel 5 blijft “ijzersterk”, verzekerde Rutte – een boodschap die weerklinkt door de wereld, zelfs als het geopolitieke landschap fragieler lijkt dan ooit.
