De SP heeft donderdag als tweede landelijke partij haar verkiezingsprogramma gepubliceerd.
In de schaduw van de naderende Tweede Kamerverkiezingen op 29 oktober 2025 presenteert de SP een verkiezingsprogramma onder de veelzeggende titel “SUPERSOCIAAL”, met een duidelijke missie: het kort door de bocht oplossen van grote maatschappelijke problemen vraagt niet om een onsje meer of minder, maar om fundamentele, sociale keuzes. In het programma beklemtoont de SP keer op keer dat de hele structuur waarin Nederland functioneert, ingrijpend op de schop moet – van wonen tot zorg, van economie tot democratie, van mobiliteit tot milieu, en van inkomen tot veiligheid.
een recht en geen luxe
In het hoofdstuk “Bereikbaar en schoon Nederland” laat de partij zien hoe breed haar visie op mobiliteit is. Openbaar vervoer moet publiek en toegankelijk zijn, want mobiliteit is een recht en geen luxe. De SP pleit voor een integraal ov-systeem, waar gratis gebruik en publieke regie de norm zijn. Ze wil treininfrastructuur, inclusief regionale lijnen en stationheropeningen, versterken en uitbouwen, terwijl internationale treinverbindingen, zoals nachttreinen, vliegverkeer onder druk zetten .
Autorijden wordt niet afgedaan als passé, maar moet vooral schoner én betaalbaarder worden voor mensen zonder alternatief: de overstap naar emissievrije auto’s moet sociaal haalbaar zijn, en er komt geen ruimte voor tolvrijheden zoals rekeningrijden of tolheffing, want volgens de SP zijn zulke maatregelen onrechtvaardig tegenover wie mobiliteit echt hard nodig heeft . Tegelijkertijd investeert de partij ambitieus in fietsinfrastructuur, waarbij veilige snelfietsroutes, bewaakte stallingen en gedragsbevorderende initiatieven een centrale rol spelen.
prijsdoorzichtigheid
Elektrisch rijden wordt ondersteund met een publiek netwerk van laadpunten dat prijsdoorzichtig en toegankelijk moet zijn, terwijl kapitaalstromen via subsidies of verborgen kosten worden tegengegaan. Kortom, de groene transitie krijgt vorm via publieke infrastructuur en bescherming van gebruikers, in plaats van marktmechanismen of winstmaximalisatie .
Ook in de luchtvaart voorziet het programma ingrijpende maatregelen. De SP wil privéjets verbieden, een kerosinebelasting invoeren en strenger omgaan met regionale luchthavens zoals Lelystad. Frequent flyers worden zwaarder belast dan incidentele reizigers, wat bijdraagt aan het herverdelen van kosten en voordelen .
De VVD wil zoveel mogelijk aan de vrije markt overlaten en de rol van de overheid tot het minimum beperken. Bij de SP is dat precies andersom.
Tussen al deze hoofdstukken over mobiliteit en duurzaamheid schuurt de kernboodschap: een supersociale samenleving rolt niet vanzelf uit, maar vraagt moedige stappen, publieke verantwoordelijkheid, en herverdeling van macht en middelen. In de voorgaande pagina’s van het programma raakt de SP daarmee thema’s als betaalbaar wonen zonder winst, het afschaffen van het eigen risico in de zorg, sociale maxima voor vermogens, een Nationaal Woonfonds, stevige publieke regie over grond en bouw, en rechtvaardige belastingen. Daar komt mobiliteit ook duidelijk bij, als sleutelelement in het bestrijden van ongelijkheid.
scherpe commentaren
Het verdict van critici laat zich raden. In scherp geformuleerde commentaren, zoals in de Volkskrant, wordt het programma getypeerd als een paradijselijke maar forse sanering van publieke voorzieningen onder hoge lasten voor de rijksten.
Toch kiest de SP bewust voor deze koers: mobiliteit is geen subsidiemodel, maar een sociaal recht. En in “Bereikbaar en schoon Nederland” krijgt dat recht concreet invulling – met gratis en openbaar vervoer, van de trein tot de fiets, met economieën van schaal die niet ten koste gaan van rechtvaardigheid.
