Automobilisten houden zich massaal niet aan de verlaagde snelheidslimiet op zogeheten GOW30-wegen, zo blijkt uit onderzoek.
Op deze gebiedsontsluitingswegen, waar sinds enkele jaren een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur geldt, ligt de gemiddelde rijsnelheid nog altijd ruim boven de toegestane grens. Bestuurders rijden er gemiddeld meer dan 35 kilometer per uur, terwijl een aanzienlijke groep van 15 procent zelfs 44 kilometer per uur of harder aantikt.
De cijfers laten zien dat alleen het aanpassen van de maximumsnelheid op verkeersborden onvoldoende effect heeft. Wanneer gemeenten uitsluitend de limiet verlagen, neemt de snelheid van automobilisten gemiddeld met slechts twee kilometer per uur af. Dat effect wordt pas echt merkbaar wanneer ook de inrichting van de weg wordt aangepast aan de nieuwe norm. In dat geval daalt de snelheid met gemiddeld 5,5 kilometer per uur, een aanzienlijk verschil dat volgens onderzoekers het belang van fysieke ingrepen onderstreept.
concrete aanpassingen
Vooral concrete aanpassingen aan het wegdek en de vormgeving van kruispunten blijken effectief. Het vervangen van traditioneel asfalt door klinkers zorgt ervoor dat bestuurders automatisch hun snelheid aanpassen. Daarnaast hebben verhoogde kruispunten, uitgevoerd met plateaus, een remmend effect op het rijgedrag. Deze ingrepen maken de lagere snelheid niet alleen zichtbaarder, maar ook voelbaar voor weggebruikers.
Het onderzoek is uitgevoerd op basis van een steekproef van 54 locaties verspreid over Nederland waar de GOW30 inmiddels is ingevoerd. De uitkomsten bieden een eerste inkijk in het effect van deze relatief nieuwe wegcategorie, die pas in 2020 werd geïntroduceerd. De GOW30 is bedacht als tussenoplossing voor wegen waar een limiet van 50 kilometer per uur niet langer als veilig of wenselijk wordt gezien, maar die tegelijkertijd een belangrijke verkeersfunctie behouden. Hierdoor kunnen deze wegen niet simpelweg worden omgevormd tot erftoegangswegen, waar doorgaans een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur geldt en de nadruk ligt op verblijven in plaats van doorstroming.
🎧 Pitane Blue Nieuwsradio
Om gemeenten te helpen bij het maken van keuzes rondom deze nieuwe wegcategorie, ontwikkelde kennisplatform CROW een afwegingskader. Daarmee kan worden bepaald welke wegen geschikt zijn voor omvorming naar een GOW30. In 2023 volgde bovendien een handreiking met voorlopige inrichtingskenmerken, bedoeld om richting te geven aan de praktische uitvoering. Toch bleef het tot nu toe grotendeels onduidelijk in hoeverre deze richtlijnen daadwerkelijk effect hebben op het gedrag van weggebruikers.
Bij het opstellen van de richtlijnen speelde een ingewikkelde balans een rol. Wegen moesten zo worden ingericht dat automobilisten hun snelheid verlagen, zonder dat de doorstroming van verkeer ernstig wordt belemmerd. Juist dat spanningsveld maakt de GOW30 tot een complex experiment in verkeersbeleid. De eerste resultaten tonen aan dat zonder aanvullende maatregelen het gewenste effect slechts beperkt wordt bereikt.
vervolgonderzoek
Om die reden start SWOV een meerjarig vervolgonderzoek, waarin de steekproef wordt uitgebreid en meer specifieke inrichtingskenmerken onder de loep worden genomen. Het doel is om beter te begrijpen welke ontwerpelementen cruciaal zijn voor zowel de herkenbaarheid van de weg als het naleven van de maximumsnelheid. De centrale vraag in dat onderzoek luidt: “Welke ontwerpelementen zijn essentieel voor het realiseren van de herkenbaarheid van de GOW30 en voor de opvolging van de limiet van 30 km/uur?”
De uitkomsten van dat vervolgonderzoek moeten gemeenten uiteindelijk meer houvast bieden bij de inrichting van deze wegen. Want zolang automobilisten zich massaal niet aan de limiet houden, blijft de vraag overeind of de GOW30 in de huidige vorm daadwerkelijk bijdraagt aan een veiliger verkeersbeeld.
and then