Uber heeft van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) een ongekend hoge boete van 824.990.000 euro opgelegd gekregen.
Volgens de Nederlandse privacytoezichthouder heeft het taxiplatform jarenlang de privacyregels overtreden door computers zelfstandig ingrijpende beslissingen over chauffeurs te laten nemen. Chauffeurs konden daardoor plotseling hun account kwijtraken en van het ene op het andere moment geen inkomen meer verdienen via Uber.
De zaak draait om de manier waarop Uber tussen 2018 en 2022 software gebruikte om het gedrag van chauffeurs te volgen. Het bedrijf hield onder meer het rijgedrag en de beoordelingen van klanten bij. Wanneer het systeem een vermoeden van fraude signaleerde of wanneer de klantbeoordelingen van een chauffeur te laag uitvielen, kon dat grote gevolgen hebben.
automatisch gedeactiveerd
Accounts van chauffeurs werden in dergelijke gevallen automatisch gedeactiveerd. Bij een vermoeden van fraude kon dat tijdelijk gebeuren. Chauffeurs die te maken kregen met aanhoudend lage klantbeoordelingen, konden hun account zelfs permanent verliezen. Een menselijke beoordeling voordat zo’n besluit werd genomen, ontbrak volgens de AP.
Juist dat is voor de privacytoezichthouder een belangrijk punt. De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) stelt regels aan volledig geautomatiseerde besluitvorming wanneer de gevolgen daarvan groot zijn voor mensen. Volgens de AP heeft Uber die regels overtreden. Daarnaast zouden chauffeurs onvoldoende zijn geïnformeerd over de manier waarop de automatische besluitvorming plaatsvond.
Monique Verdier, vicevoorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens, is bijzonder kritisch over de werkwijze van Uber. “Uber heeft ernstige overtredingen begaan. Chauffeurs werden zonder pardon op non-actief gezet. Waarmee zij dus van het ene op het andere moment geen inkomen meer via Uber hadden. Dat is verboden. Een computer mag niet zelfstandig besluiten nemen die grote gevolgen voor jou hebben. Hier had eerst een mens naar moeten kijken.”
De gevolgen konden voor de betrokken chauffeurs aanzienlijk zijn. Wie zijn account niet meer kon gebruiken, kon gedurende de deactivatie ook geen ritten via Uber uitvoeren. Daarmee viel het inkomen dat via het platform werd verdiend weg. Volgens de toezichthouder is een beslissing met zulke verstrekkende gevolgen niet iets wat zonder betekenisvolle menselijke tussenkomst aan software mag worden overgelaten.
mensenrechten
De zaak kwam aan het rollen nadat 171 Franse chauffeurs zich hadden gemeld bij de Ligue des droits de l’Homme (LDH), een Franse belangenorganisatie die zich bezighoudt met mensenrechten. De LDH diende vervolgens namens de chauffeurs een klacht in bij de Franse privacytoezichthouder.
Dat uiteindelijk de Nederlandse Autoriteit Persoonsgegevens het onderzoek uitvoerde, heeft te maken met de vestigingsplaats van Uber. Het Europese hoofdkantoor van het bedrijf bevindt zich in Nederland. Op grond van het zogenoemde eenloketmechanisme uit de AVG kwam het onderzoek daardoor bij de Nederlandse toezichthouder terecht.
Met de nieuwste sanctie wordt het bedrag aanzienlijk verder opgeschroefd. Centraal staat ditmaal vooral de vraag hoeveel macht een computersysteem mag krijgen wanneer de uitkomst rechtstreeks gevolgen heeft voor iemands werk en inkomen. Voor de AP is de grens in deze zaak duidelijk overschreden: voordat een chauffeur vanwege fraude-indicaties of slechte beoordelingen zijn account en daarmee zijn mogelijkheid om via Uber geld te verdienen kwijtraakt, had volgens de toezichthouder eerst een mens naar de situatie moeten kijken.
De AP werkte tijdens het onderzoek nauw samen met de Franse privacytoezichthouder. Ook werd het uiteindelijke boetebesluit afgestemd met andere Europese toezichthouders. Daarmee gaat het om een zaak die niet alleen Nederlandse chauffeurs of de Nederlandse activiteiten van Uber raakt, maar onderdeel is van het bredere Europese toezicht op de naleving van de privacyregels.
enorme sacties
De hoogte van de boete springt onmiddellijk in het oog. Uber moet volgens het besluit 824.990.000 euro betalen, oftewel bijna 825 miljoen euro. Bij het vaststellen van privacyboetes hanteren de Europese toezichthouders dezelfde uitgangspunten. Een boete kan oplopen tot maximaal vier procent van de wereldwijde jaaromzet van een onderneming.
Uber behaalde in 2025 volgens de AP wereldwijd een omzet van ongeveer 44,5 miljard euro. Het bedrijf legt zich niet neer bij de enorme sanctie en heeft aangekondigd bezwaar te zullen maken tegen de boete. Daarmee is de juridische strijd over deze zaak nog niet voorbij.
Uber heeft de overtredingen waarop de nieuwe boete betrekking heeft inmiddels wel beëindigd. Toch blijft het bedrijf te maken houden met meerdere procedures rond eerdere sancties van de Nederlandse privacytoezichthouder. De boete van bijna 825 miljoen euro is namelijk al de vierde die de AP aan Uber oplegt.
De eerste sanctie volgde in 2018 en bedroeg 600.000 euro. In 2023 kreeg Uber opnieuw een boete, ditmaal van 10 miljoen euro. Een jaar later volgde een veel zwaardere financiële klap toen de Autoriteit Persoonsgegevens een boete van 290 miljoen euro oplegde. Uber verweert zich nog tegen de boetes uit 2023 en 2024 en de procedures daarover lopen.
