Dit jaar markeert een breuklijn in een traditie die generaties lang het einde van het jaar heeft ingeluid.

Voor het laatst mogen consumenten zelf vuurwerk kopen en afsteken. Daarmee komt een tijdperk ten einde waarin straten, pleinen en achtertuinen rond de jaarwisseling veranderden in een bonte mengeling van licht, geluid en kruitdamp. De beslissing betekent een fundamentele verandering in hoe de samenleving omgaat met oud en nieuw en raakt aan veiligheid, leefbaarheid en emotie.

beladen

De aanloop naar deze laatste jaarwisseling met consumentenvuurwerk voelt beladen. In woonwijken wordt al vroeg gesproken over wat er gaat verdwijnen. Het bekende ritueel van het uitzoeken van siervuurwerk, het bewaren van de doos op zolder en het aftellen tot middernacht krijgt een afscheidssaus. Winkeliers merken dat klanten bewuster kijken en soms zelfs extra inkopen doen, niet uit baldadigheid maar uit sentiment. Het idee dat dit de laatste keer is, maakt dat veel mensen het moment willen vastleggen.

De discussie over vuurwerk woedde al jaren en laaide iedere december opnieuw op. Ziekenhuizen, hulpdiensten en gemeenten wezen telkens op de risico’s en de druk op de zorg. Tegelijkertijd klonk vanuit buurten het geluid dat vuurwerk voor verbondenheid zorgde en dat het gezamenlijke aftellen zonder knallen kil zou aanvoelen. Die tegenstelling komt dit jaar scherper dan ooit samen. De ene straat organiseert een gezamenlijke afsluiting, de andere zoekt naar alternatieven zoals lichtshows of buurtbijeenkomsten, terwijl sommigen vasthouden aan een laatste persoonlijke viering.

nieuw normaal

Wat verdwijnt is niet alleen het afsteken zelf, maar ook de hele aanloop ernaartoe. De kraampjes, de folders, het vergelijken van fonteinen en cakes, het plannen wie wanneer iets afsteekt. Voor velen hoorde het bij de winter zoals oliebollen en champagne. De geur van buskruit en de echo van knallen vormden het decor van herinneringen aan familie en vrienden. Dat alles maakt plaats voor een nieuw normaal, waarin professioneel vuurwerk en georganiseerde evenementen de toon zetten.

Tegenstanders van consumentenvuurwerk wijzen op rust en veiligheid die terugkeren. Huisdieren die niet meer angstig onder de bank kruipen, straten zonder rondzwervend afval en een jaarwisseling zonder sirenes vormen een aantrekkelijk vooruitzicht. Voorstanders ervaren juist een verlies aan vrijheid en eigen invulling. Zij zien het verbod als het einde van een volksgebruik dat zorgvuldig had kunnen worden behouden met strengere regels in plaats van een totaal afscheid.

De laatste dagen van december krijgen daardoor een bijzondere lading. Mensen praten met elkaar over vroeger en over wat komt. Oudere bewoners halen verhalen op over de eerste keer dat zij zelf een rotje afstaken, jongeren vragen zich af hoe oud en nieuw er volgend jaar uit zal zien. Het besef groeit dat deze overgang niet alleen praktisch is, maar ook cultureel. Tradities veranderen, soms abrupt, soms geleidelijk, en laten altijd sporen na.

afsluiting

Na middernacht zal de stilte voor velen wennen zijn. Waar normaal gesproken de lucht werd gevuld met kleur en lawaai, blijft nu vooral het geluid van stemmen en muziek over. Het moment zelf zal anders voelen, maar ook ruimte bieden voor nieuwe rituelen. Gemeenten bereiden zich voor op centrale vieringen, buurten zoeken naar creatieve manieren om samen te komen en het gesprek over samen vieren krijgt een nieuwe invulling.

Dit laatste jaar met consumentenvuurwerk sluit een hoofdstuk af. Het is een afscheid met gemengde gevoelens, waarin nostalgie en opluchting naast elkaar bestaan. Wat blijft zijn de herinneringen aan fonkelende luchten en koude handen, en de wetenschap dat tradities nooit stilstaan. De jaarwisseling blijft, maar het decor verandert definitief.