Momenteel bereidt de provincie de aanbesteding voor concessiegebied Zuidoost-Brabant voor.
Het openbaar vervoer in Zuidoost-Brabant staat aan de vooravond van een ingrijpende transformatie die zijn weerga in de regio niet kent. Met ambitieuze plannen voor nieuwe buslijnen, moderne knooppunten en een compleet vernieuwd busstation in Eindhoven wordt ingezet op een forse groei van het aantal reizigers. De verwachting is dat het gebruik van de bus in de regio de komende jaren zelfs zal verdubbelen.
De plannen zijn concreet geworden nu de provincie Noord-Brabant de aanbestedingsstrategie voor de nieuwe ov-concessie heeft vastgesteld. Daarmee wordt voor het eerst duidelijk hoe ingrijpend de veranderingen zullen zijn. De nieuwe concessie, die in de zomer van 2029 van start gaat en loopt tot 2042, moet het openbaar vervoer klaarstomen voor een regio die al jaren in hoog tempo groeit.
Brainportregio
Zuidoost-Brabant ontwikkelt zich razendsnel, met Eindhoven als kloppend hart van de Brainportregio. De toename van inwoners, bedrijven en economische activiteiten zorgt voor een groeiende druk op de bereikbaarheid. Het openbaar vervoer moet daarin een sleutelrol gaan spelen. De provincie ziet de nieuwe concessie als hét moment om die omslag te realiseren.
Gedeputeerde Stijn Smeulders schetst de omvang van de operatie treffend. “Dit wordt een aanbesteding zoals we die in Brabant nog nooit hebben gezien”, zegt hij. “Aan de ene kant heel aantrekkelijk voor de reiziger door de enorme groei van het aantal reismogelijkheden. Aan de andere kant heel uitdagend door alle bouwwerkzaamheden in het hart van Eindhoven. Niet in de laatste plaats die aan het trein- en busstation. Tijdens die verbouwing moet de winkel altijd open blijven. Dat vraagt wat van reizigers, van ons als provincie, maar zeker ook van een nieuwe concessiehouder. Die zal constant moeten inspelen op nieuwe situaties.”
sneller en direct
De plannen richten zich nadrukkelijk op twee groepen reizigers. Forensen, scholieren en spitsreizigers moeten profiteren van snellere en directere verbindingen naar belangrijke locaties zoals het centrum van Eindhoven, de luchthaven en grote bedrijventerreinen. Nieuwe knooppunten moeten ervoor zorgen dat niet alle buslijnen nog via Eindhoven Centraal hoeven te rijden, waardoor reistijden worden verkort.
Tegelijkertijd wordt ook gekeken naar de zogenoemde sociale en recreatieve reiziger. Mensen die bijvoorbeeld familie willen bezoeken of een dagje gaan winkelen, moeten eenvoudiger hun bestemming kunnen bereiken. Het streven is dat zij met maximaal één overstap op veel meer plekken kunnen komen dan nu het geval is.
Volgens Smeulders gaat de impact verder dan alleen bereikbaarheid. “De bereikbaarheid en de leefbaarheid gaan er fors op vooruit, en daarmee de vanzelfsprekendheid van het openbaar vervoer”, stelt hij. “Als je naar Utrecht of Amsterdam gaat, is de eerste gedachte ook om met het ov te reizen. Daar gaan we in Eindhoven de komende jaren ook naartoe. Niet alleen omdat het op de autowegen steeds drukker wordt. Maar juist ook omdat het openbaar vervoer zo goed en compleet is. Met snelle, comfortabele en elektrische bussen. In veel gevallen over snelle busbanen die aansluiten bij elke doelgroep en bestemming.”
nieuwe station
De uitvoering van de plannen gebeurt in fases. Bij de start van de concessie in 2029 moet al een eerste verbetering zichtbaar zijn in het aantal dienstregelingsuren. Rond 2032, wanneer een tijdelijk busstation in gebruik wordt genomen, ontstaat ruimte voor langere en meer bussen. De grootste sprong wordt verwacht in 2039, wanneer het nieuwe station in Eindhoven gereed moet zijn en verdere uitbreiding mogelijk wordt.
De huidige, aan Hermes verleende, concessie Zuidoost-Brabant is in december 2016 gestart. Deze zou op 12 december 2026 eindigen, maar is vanwege de coronapandemie met 2,5 jaar verlengd. De opvolgende concessie start op 15 juli 2029. De provincie start de aanbesteding in de zomer van 2027 en verwacht de concessie in de winter van 2028 te gunnen.
De provincie trekt hiervoor extra geld uit. Jaarlijks wordt structureel zeven miljoen euro extra geïnvesteerd, met daarbovenop nog eens zes miljoen euro per jaar voor de exploitatie van de zogenoemde Brainportlijnen. De verwachting is dat ook de inkomsten uit reizigers sterk zullen stijgen. Waar nu dagelijks ongeveer 150.000 busritten worden gemaakt, moet dat aantal richting 2042 groeien naar zo’n 300.000 per dag.
inschrijven
De aanbesteding zelf belooft eveneens bijzonder te worden. Vervoersbedrijven krijgen vanaf de zomer van 2027 de kans om zich in te schrijven. De provincie verwacht veel belangstelling, mede omdat het op dat moment de enige grote ov-aanbesteding in Nederland zal zijn. Momenteel verzorgt Hermes het busvervoer in de regio, maar het is nog onzeker of deze partij ook na 2029 actief blijft.
De komende maanden staan in het teken van verdere uitwerking. Provinciale Staten buigen zich na de zomer over de plannen, waarna een programma van eisen wordt opgesteld. Gemeenten en andere betrokken partijen krijgen daarbij een belangrijke stem.
De ambitie is helder: een toekomstbestendig ov-systeem dat meegroeit met de regio en een volwaardig alternatief biedt voor de auto. Als de plannen slagen, wordt de bus in Zuidoost-Brabant niet langer gezien als een tweede optie, maar als een vanzelfsprekende keuze voor dagelijks vervoer.
