ACM wil vanaf 2029 nieuwe tarieven invoeren die huishoudens stimuleren elektriciteit slimmer te gebruiken.
De ACM heeft een voorstel gepubliceerd voor tijdsafhankelijke nettarieven. Daarmee wil de toezichthouder het overvolle elektriciteitsnet ontlasten en ruimte creëren voor nieuwe woningen en bedrijven. Het voorstel is opgesteld na overleg met Energie-Nederland, Netbeheer Nederland en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK).
De veranderingen moeten ervoor zorgen dat Nederlanders bewuster omgaan met het moment waarop zij elektriciteit gebruiken. Vooral tijdens de drukste uren van de dag wordt stroomverbruik duurder, terwijl huishoudens op rustigere momenten juist goedkoper uit kunnen zijn. Momenteel betalen huishoudens een vast bedrag voor hun aansluiting op het elektriciteitsnet, ongeacht hoeveel elektriciteit zij daadwerkelijk gebruiken. Daardoor betaalt iemand die in een klein appartement woont met slechts enkele elektrische apparaten hetzelfde transporttarief als een huishouden in een grote vrijstaande woning met een warmtepomp en een eigen laadpaal.
verschillende tijdsblokken
Daar wil de ACM verandering in brengen. Volgens het voorstel blijft gemiddeld ongeveer een derde van het transporttarief bestaan uit een vast bedrag. De overige twee derde wordt afhankelijk van de hoeveelheid elektriciteit die een huishouden verbruikt en het tijdstip waarop dat gebeurt. Er komen verschillende tijdsblokken met lage, normale en hoge tarieven. Daarbij wordt ook onderscheid gemaakt tussen de zomer en de winter.
Huishoudens kunnen daardoor besparen door bijvoorbeeld hun elektrische auto op te laden tijdens goedkope uren of elektrische apparaten op momenten te gebruiken waarop het minder druk is op het stroomnet. De aanpassing heeft uitsluitend betrekking op de transportkosten van elektriciteit. Die vormen ongeveer een derde van de totale elektriciteitsrekening. De prijs die energieleveranciers voor stroom rekenen en de belastingen vallen buiten het nieuwe systeem.
Volgens de ACM zullen de nieuwe regels voor een meerderheid van de Nederlandse huishoudens financieel gunstig uitpakken. Manon Leijten, bestuurslid van de ACM, zegt daarover: “Door de tarieven tijdsafhankelijk te maken en huishoudens te laten betalen naar gebruik gaat ongeveer 60% van de huishoudens erop vooruit. Huishoudens krijgen ook een prikkel om het net te gebruiken op momenten dat het minder druk is. Bijvoorbeeld door de elektrische auto tijdens de goedkoopste uren op te laden en apparaten slim aan te sturen. Hierdoor komt weer ruimte vrij op het net, bijvoorbeeld voor nieuwe woningen.”
nieuwe tariefstructuur
Zo zou een klein appartement in 2029 naar verwachting jaarlijks ongeveer 100 tot 200 euro minder aan transportkosten betalen dan onder de huidige regels. Voor huishoudens met een hoog elektriciteitsverbruik kan de verandering juist aanzienlijk duurder uitvallen. Een huishouden in een vrijstaande woning met zowel een warmtepomp als een elektrische auto kan volgens de berekeningen jaarlijks 300 tot 450 euro meer gaan betalen. Dat geldt zelfs wanneer het huishouden probeert het elektriciteitsverbruik zoveel mogelijk aan te passen aan de nieuwe tariefstructuur. De financiële gevolgen kunnen daarmee sterk verschillen per woning en per huishouden.
Vooral het moment waarop grote stroomverbruikers worden ingeschakeld, wordt belangrijker. Een elektrische auto opladen tijdens de drukste uren kan onder het voorgestelde systeem hogere netkosten veroorzaken dan wanneer dezelfde auto op een rustig moment wordt opgeladen. Ook huishoudens met een warmtepomp zullen rekening moeten houden met de nieuwe tarieven.
De ACM verwacht dat steeds meer slimme apparaten beschikbaar komen die het stroomverbruik automatisch kunnen afstemmen op momenten waarop het elektriciteitsnet minder zwaar wordt belast. Daarmee kunnen huishoudens hun kosten beperken zonder dat zij voortdurend zelf hoeven te bepalen wanneer apparaten moeten worden ingeschakeld.
financieel onaantrekkelijk
Toch betekent het voorstel niet dat investeren in duurzame technieken financieel onaantrekkelijk wordt. Uit onderzoek dat in opdracht van het ministerie van EZK is uitgevoerd, blijkt volgens de ACM dat verduurzaming ook onder de nieuwe regels blijft lonen. Huishoudens met een hybride of volledig elektrische warmtepomp houden gemiddeld een aanzienlijk lagere totale energierekening dan huishoudens die een traditionele cv-ketel gebruiken. Volgens het onderzoek blijft dat voordeel bestaan wanneer ook de aanschafkosten worden meegerekend.
Voor miljoenen Nederlanders kan dat betekenen dat het opladen van een elektrische auto, het verwarmen van een woning of het inschakelen van elektrische apparaten voortaan een grotere rol gaat spelen bij de hoogte van hun jaarlijkse energierekening.
De nieuwe tarieven moeten niet alleen invloed hebben op de energierekening, maar ook een bijdrage leveren aan het oplossen van de problemen op het Nederlandse elektriciteitsnet. Door huishoudens te stimuleren hun elektriciteitsverbruik te spreiden, verwachten netbeheerders dat de piekbelasting door huishoudens met ongeveer 10 procent kan afnemen.
Dat lijkt misschien een beperkte vermindering, maar volgens de berekeningen kan hierdoor voldoende ruimte ontstaan om ongeveer 700.000 extra woningen aan te sluiten zonder dat daarvoor direct uitbreiding van het elektriciteitsnet nodig is. Ook bedrijven kunnen profiteren van de extra capaciteit die hierdoor beschikbaar komt.
ontwerpbesluit gepubliceerd
Daarnaast verwacht de ACM dat op langere termijn minder kostbare uitbreidingen van het elektriciteitsnet noodzakelijk zijn. Dat moet helpen om de totale kosten voor alle gebruikers van het stroomnet te beheersen. Niet alleen huishoudens worden geconfronteerd met veranderingen. De ACM heeft tegelijkertijd een ontwerpbesluit gepubliceerd voor tijdsafhankelijke transporttarieven voor bedrijven met een grote aansluiting op regionale elektriciteitsnetten.
Voor grote ondernemingen die rechtstreeks zijn aangesloten op het landelijke hoogspanningsnet bestaat een vergelijkbaar systeem al langer. Met de nieuwe voorstellen wil de toezichthouder de tariefregels voor verschillende groepen gebruikers meer op elkaar laten aansluiten.
De plannen zijn nog niet definitief. Belanghebbenden krijgen zes weken na de publicatie van het ontwerpbesluit de gelegenheid om te reageren. Daarna zal de ACM de reacties beoordelen en een definitief besluit nemen. Als het voorstel volgens planning wordt ingevoerd, gaan de nieuwe regels op 1 januari 2029 in. Vanaf dat moment wordt niet alleen de hoeveelheid elektriciteit die huishoudens gebruiken belangrijk voor hun netkosten, maar ook het tijdstip waarop zij dat doen.
