De spanningen in de grensstreek tussen Nederland en België lopen steeds verder op door het groeiende fenomeen van tanktoerisme.
Waar Nederlandse automobilisten massaal de grens oversteken om goedkoper te tanken, stapelen de frustraties zich aan beide kanten op. Ondernemers zien hun inkomsten verdampen, terwijl bewoners in Vlaamse dorpen dagelijks worden geconfronteerd met verkeerschaos en gevaarlijke situaties.
De aantrekkingskracht van Belgische tankstations is eenvoudig te verklaren. Door de aanzienlijk hogere brandstofprijzen in Nederland loont het voor steeds meer automobilisten om een stukje om te rijden. Volgens branchevereniging Drive is dat inmiddels al rendabel voor mensen die tot wel veertig kilometer verderop wonen. Tanken over de grens loont inmiddels al voor mensen die 40 kilometer verderop wonen”, aldus de branchevereniging.
Die ontwikkeling heeft grote gevolgen voor Nederlandse pomphouders, met name in de grensregio. Sinds het wegvallen van de accijnscompensatie en de verhoging van de accijnzen aan het begin van dit jaar is het bij veel tankstations opvallend rustig geworden. De recente onrust in het Midden-Oosten heeft de prijzen bovendien verder opgedreven, waardoor het verschil met België alleen maar groter is geworden. Voor veel ondernemers betekent dit een forse daling van hun omzet.
Aan Belgische zijde klinkt echter een heel ander geluid. Daar profiteren sommige ondernemers van de toestroom van Nederlandse klanten, die naast brandstof vaak ook boodschappen doen. Tegelijkertijd zorgt die drukte voor groeiende irritatie onder dorpsbewoners. In sommjige plaatsen is de situatie inmiddels zo uit de hand gelopen dat er permanent verkeerspolitie wordt ingezet om de toestroom in goede banen te leiden.
Voor bewoners leidt de drukte tot dagelijkse ergernis en soms zelfs gevaarlijke situaties. Zo komen lokale bewoners door de rij auto’s vaak niet van eigen oprit op of af. Hoewel de problemen aan beide kanten van de grens duidelijk voelbaar zijn, blijken de mogelijkheden om in te grijpen beperkt. De oorzaak van het prijsverschil ligt namelijk in de accijnzen op brandstof, die door de nationale overheden worden vastgesteld. Burgemeesters in de grensregio kunnen daardoor weinig doen om de situatie te verbeteren, hoe groot de druk vanuit hun inwoners ook is.
Zolang er geen structurele oplossing komt voor het prijsverschil tussen Nederland en België, lijkt het tanktoerisme alleen maar verder toe te nemen. Daarmee groeit ook de druk op zowel ondernemers als bewoners in de grensstreek, die zich steeds vaker afvragen hoelang deze situatie nog houdbaar is.
Deskundigen waarschuwen dat de gevolgen verder reiken dan alleen de tankstations. Het gaat verder dan alleen omzetverlies. Doordat tanktoeristen in België ook boodschappen doen, kan uiteindelijk ook de buurtsuper verdwijnen. Daarmee dreigt het tanktoerisme een kettingreactie te veroorzaken die het sociale en economische weefsel van de regio aantast.
Ondanks de oplopende spanningen en de duidelijke signalen vanuit de sector en de samenleving, blijft concrete actie vanuit Den Haag vooralsnog uit. Het kabinet overweegt wel maatregelen om Nederlanders tegemoet te komen vanwege de recent sterk gestegen energieprijzen, maar tastbare beslissingen zijn nog niet genomen. Dat staat in contrast met 2022, toen na de Russische invasie in Oekraïne snel werd ingegrepen om de pijn aan de pomp te verzachten.
