Wie zijn auto parkeert, verwacht een bord, een automaat en een mogelijkheid om te betalen.
Steeds vaker komt daar echter een andere instructie voor in de plaats: download een app. Voor veel automobilisten is dat handig, maar voor mensen zonder geschikte smartphone, mobiel internet of voldoende digitale vaardigheden kan zo’n parkeerplek plotseling een probleem worden. Toch betekent een bord waarop alleen naar een parkeerapp wordt verwezen niet automatisch dat de gemeente de wet overtreedt.
De discussie over app-only parkeren raakt aan een opvallende juridische werkelijkheid. Betaald parkeren op straat is meestal geen gewone aankoop waarbij een automobilist een dienst bij een bedrijf afrekent. Het gaat doorgaans om gemeentelijke parkeerbelasting. Gemeenten bepalen via hun eigen parkeerregels waar moet worden betaald, hoeveel dat kost en welke betaalmethoden zijn toegestaan. Uit rechtspraak blijkt bovendien dat gemeenten niet verplicht zijn om contante betaling van parkeerbelasting mogelijk te maken.
geen muntgeld
Daarmee is de discussie alleen niet afgelopen. Dat een gemeente geen muntgeld hoeft te accepteren, betekent namelijk nog niet automatisch dat automobilisten zonder enig alternatief kunnen worden verplicht een smartphone-app te installeren en zich mogelijk bij een commerciële parkeerprovider te registreren.
Juist daar ontstaat een grijs gebied. Wanneer gemeentelijke regels bijvoorbeeld bepalen dat automobilisten bij een parkeerautomaat kunnen betalen, maar zo’n automaat ontbreekt of niet functioneert, kan niet zonder meer worden gezegd dat iemand dan maar een app had moeten gebruiken. De aangeleverde onderzoeksgegevens verwijzen naar een zaak uit april 2026 waarin defecte parkeerautomaten centraal stonden. De parkeerder beschikte niet over een smartphone of parkeerapp. De rechtbank volgde niet simpelweg de redenering dat hij daarom alsnog mobiel had moeten betalen. Wanneer betalen bij parkeerautomaten volgens de lokale regels mogelijk is, heeft de gemeente ook een verantwoordelijkheid om binnen redelijke afstand een werkende automaat beschikbaar te houden.
defecte automaat
Van automobilisten mag tegelijkertijd wel enige moeite worden verwacht. Wie bij een defecte automaat staat, kan bijvoorbeeld controleren of een andere automaat in de buurt werkt of een aangegeven storingsnummer bellen. De situatie wordt anders wanneer meerdere automaten defect zijn, het alternatief onredelijk ver weg staat of belangrijke informatie, zoals de zonecode, alleen bij een niet-werkende automaat te vinden is.
Vooral de afhankelijkheid van smartphones maakt de kwestie gevoelig. Nederland is sterk gedigitaliseerd, maar lang niet iedereen kan onder alle omstandigheden met een app betalen. Een telefoon kan leeg zijn, mobiel internet kan uitvallen, een app kan een storing hebben of niet op een oudere telefoon werken. Ook verplichte registratie, een ontbrekende geschikte betaalkaart of een ontoegankelijke interface kan roet in het eten gooien.
niet alleen ouderen
Dat raakt niet alleen ouderen. Ook toeristen kunnen tegen problemen aanlopen met een buitenlandse appstore of betaalkaart. Mensen met een beperking kunnen vastlopen wanneer een app niet toegankelijk is. En zelfs iemand die dagelijks probleemloos een smartphone gebruikt, kan met een lege batterij of technische storing ineens voor hetzelfde probleem staan.
De Nationale ombudsman hanteert volgens het aangeleverde onderzoek bovendien een duidelijke norm voor dienstverlening door de overheid. Burgers mogen niet worden uitgesloten doordat dienstverlening uitsluitend digitaal beschikbaar is en er hoort een volwaardig alternatief te bestaan. De ombudsman heeft daarbij specifiek aangegeven dat de overheid terughoudend moet omgaan met dienstverlening die uitsluitend via een smartphone-app toegankelijk is. Dat levert geen zelfstandig wettelijk recht op contant parkeren op, maar vormt wel een belangrijke behoorlijkheidsnorm voor gemeenten.
De noodzakelijke beleidsomslag is daarom: niet langer vragen of bijna iedereen een smartphone heeft, maar of iedereen de mobiliteitsdienst kan gebruiken wanneer de smartphone er niet is of niet werkt.
Ook de informatie op straat speelt een belangrijke rol. Een bord waarop uitsluitend een QR-code staat, kan voor iemand zonder smartphone praktisch waardeloos zijn. Duidelijk moet zijn waar betaald parkeren geldt, welk tarief van toepassing is en hoe de automobilist kan betalen. Wanneer meerdere betaalmethoden bestaan, ligt het voor de hand dat die zichtbaar worden vermeld. Ook een storingsnummer en informatie over een alternatief zonder smartphone kunnen voorkomen dat automobilisten machteloos naast hun auto staan.
acceptatieplicht
Contant geld biedt voorlopig niet automatisch de oplossing. Hoewel in Nederland wordt gewerkt aan een acceptatieplicht voor contante betalingen onder 3000 euro, is die verplichting volgens de aangeleverde informatie nog niet van kracht. Bovendien zijn uitzonderingen voorzien, onder andere voor bepaalde onbemande locaties en het openbaar vervoer. Gemeentelijke parkeerbelasting valt daarnaast juridisch niet zonder meer gelijk te stellen aan een aankoop aan de toonbank. De toekomstige cashregels betekenen daarom niet automatisch dat iedere parkeerautomaat weer muntgeld of bankbiljetten moet accepteren.
Een ander probleem ontstaat bij de handhaving. Gemeenten gebruiken op grote schaal scanauto’s om kentekens te controleren. Volgens de in het onderzoek aangehaalde Autoriteit Persoonsgegevens leiden dergelijke systemen naar schatting tot ongeveer 500.000 onterechte parkeerboetes of aanslagen. Onder meer mensen met een gehandicaptenparkeerkaart en digitaal minder vaardige personen zouden daardoor extra geraakt kunnen worden.
Wanneer betaling uitsluitend digitaal verloopt, de controle grotendeels automatisch gebeurt en ook bezwaar vooral digitaal moet worden afgehandeld, kunnen problemen zich opstapelen. Een automobilist die al niet kon betalen omdat een app niet werkte, kan vervolgens met een automatische naheffing worden geconfronteerd en daarna opnieuw digitale hindernissen tegenkomen om die aan te vechten.
parkeerapp
De meest praktische oplossing lijkt daarom niet noodzakelijk het terugbrengen van muntgleuven in iedere parkeerautomaat. Het onderzoek pleit vooral voor het principe van ‘app-plus’: een parkeerapp voor mensen die daarvan gebruik willen maken, naast minstens één zelfstandige betaalmogelijkheid waarvoor geen smartphone, abonnement of vooraf aangemaakt account nodig is.
Een gewone contactloze bankpas bij een parkeerautomaat of centrale terminal kan zo’n alternatief zijn. Ook telefonisch parkeren, sms, prepaidkaarten, vouchers of een mogelijkheid om bij een technische storing achteraf te betalen worden genoemd. Contant betalen zou eventueel op centrale plekken mogelijk kunnen blijven, zonder dat iedere parkeerautomaat opnieuw met een geldvoorraad hoeft te worden uitgerust.
Daarmee verschuift de belangrijkste vraag. Niet hoeveel Nederlanders inmiddels een smartphone bezitten, maar wat er gebeurt met de automobilist die er op het moment van parkeren geen kan gebruiken. Want digitaal gemak kan het parkeren eenvoudiger maken, maar zodra de app de enige toegangspoort wordt, kan één lege batterij genoeg zijn om van een parkeerplek een probleem te maken.
