Toch roept het besluit stevige vragen op, vooral omdat de rekening elders lijkt te worden neergelegd.
Het openbaar vervoer ondergaat een opvallende koerswijziging die vooral gezinnen met jonge kinderen direct in de portemonnee zal raken. Vanaf volgend jaar reizen kinderen tot en met 11 jaar volledig gratis mee in bus, tram, metro en trein, mits zij worden begeleid door een betalende volwassene. Tegelijkertijd verdwijnt de landelijke korting voor reizigers van 65 jaar en ouder in het stads- en streekvervoer, waardoor deze groep juist duurder uit kan zijn.
De maatregel is aangekondigd door DOVA, het samenwerkingsverband van provincies en vervoerregio’s. Daarmee wordt een bestaande regeling uitgebreid. Op dit moment kunnen kinderen al gratis reizen in de trein en in sommige regio’s met andere vormen van openbaar vervoer, maar dat wordt nu landelijk gelijkgetrokken. De nieuwe regeling betekent concreet dat kinderen tot en met 3 jaar gratis blijven reizen zoals dat al het geval was, terwijl de groep van 4 tot en met 11 jaar voortaan ook geen vervoerskosten meer heeft, zolang zij onder begeleiding zijn.
voorwaarden
Aan de regeling zijn wel voorwaarden verbonden. Zo mogen er per betalende reiziger maximaal drie kinderen gratis meereizen. Kinderen die zelfstandig reizen, vallen buiten deze regeling en betalen dus wel een regulier tarief. Daarmee blijft het uitgangspunt dat gratis reizen bedoeld is om gezamenlijk gebruik van het openbaar vervoer te stimuleren.
Het stimuleren van jong gebruik staat centraal in de plannen. Door kinderen al op jonge leeftijd vertrouwd te maken met bus, tram, metro en trein, hopen overheden dat het openbaar vervoer later een vanzelfsprekende keuze wordt. Tegelijkertijd moet de maatregel bijdragen aan het verlagen van de kosten voor gezinnen, met name voor huishoudens met een beperkt budget.
Staatssecretaris Bertram van Infrastructuur en Waterstaat reageert positief op het besluit van de provincies en vervoerregio’s. “Het laat kinderen jong kennis maken met het openbaar vervoer. En het is goed voor gezinnen met een smalle portemonnee. Zo ga je gemakkelijker als gezin op stap met het openbaar vervoer,” aldus de bewindspersoon. Volgens haar past de maatregel binnen een bredere strategie van het kabinet om het openbaar vervoer toegankelijk en betaalbaar te houden voor zoveel mogelijk mensen..
Het besluit om kinderen straks gratis te laten reizen met het openbaar vervoer lijkt op het eerste gezicht een sympathieke maatregel, maar achter die vriendelijke façade schuilt een pijnlijke realiteit voor een andere groep reizigers. Terwijl gezinnen met jonge kinderen profiteren van gratis ritten, verliezen 65-plussers juist hun landelijke korting in bus, tram en metro. Voor veel ouderen betekent dat simpelweg: meer betalen.
Die betaalbaarheid staat al langer onder druk door stijgende kosten in de sector. De overheid probeert met verschillende maatregelen het reizen aantrekkelijk te houden. Bertram wijst daarbij op initiatieven zoals de tijdelijke zomerkorting op het NS Flex Dal Vrij-abonnement en speciale regelingen voor mensen met een laag inkomen. De gratis regeling voor kinderen sluit daar volgens haar logisch op aan.
meer betalen
Tegenover het voordeel voor gezinnen staat echter een minder gunstige ontwikkeling voor ouderen. De landelijke korting voor 65-plussers in bus, tram en metro komt namelijk te vervallen. Dat betekent dat zij in veel gevallen meer zullen gaan betalen voor hun reizen. De precieze gevolgen kunnen per regio verschillen, afhankelijk van lokale tarieven en eventuele aanvullende regelingen.
De combinatie van gratis reizen voor kinderen en het schrappen van de korting voor ouderen laat zien dat er keuzes worden gemaakt binnen het beschikbare budget. Waar de ene groep profiteert van extra ondersteuning, ziet een andere groep juist voordelen verdwijnen. De komende periode zal moeten blijken hoe deze veranderingen in de praktijk uitpakken en of het beoogde effect, meer gebruik van het openbaar vervoer, daadwerkelijk wordt bereikt.
De komende tijd zal moeten blijken hoe deze veranderingen uitwerken in de praktijk. Voor gezinnen met jonge kinderen wordt een dagje uit ongetwijfeld aantrekkelijker en betaalbaarder. Voor veel ouderen daarentegen dreigt het openbaar vervoer juist minder toegankelijk te worden. En dat wringt, zeker in een samenleving waarin zelfstandigheid en mobiliteit voor senioren juist zo belangrijk zijn.
