Een auto kopen met een envelop vol bankbiljetten verdween uit het Nederlandse straatbeeld.
Wat jarenlang voor sommigen een teken van vrijheid en anonimiteit was, werd dit jaar aan banden gelegd. Het kabinet voerde een verbod in op contante betalingen vanaf 3.000 euro voor goederen. Daarmee kwam een duidelijke grens te liggen op het gebruik van cash geld in winkels en bij handelaren, een maatregel die vooral bedoeld is om criminelen het leven zuur te maken.
crimineel geld
Volgens de overheid wordt contant geld nog altijd gebruikt om grote geldstromen buiten het zicht van instanties te houden. Door dure goederen met cash af te rekenen, kan crimineel geld relatief eenvoudig worden witgewassen. Met de nieuwe regel mag bij aankopen van goederen bij handelaren, zoals winkeliers en professionele verkopers, niet langer contant worden betaald zodra het bedrag van 3.000 euro wordt bereikt of overschreden. De maatregel geldt voor alle ondernemers die goederen verkopen of inkopen en kent geen uitzonderingen voor specifieke sectoren.
Daarmee raakt het verbod een breed deel van de economie. Wie bijvoorbeeld een dure televisie, een sieraad of een voertuig wil kopen bij een handelaar, zal dat voortaan giraal moeten doen. Tegelijkertijd blijft er ruimte voor particulier onderling verkeer. Wie via Marktplaats iets verkoopt aan een andere particulier, valt buiten het verbod. De overheid maakt daarmee een duidelijk onderscheid tussen commerciële handel en privétransacties.
witwassen
De Nederlandse grens van 3.000 euro is niet willekeurig gekozen. In veel landen om ons heen bestaan al limieten voor contante betalingen, al verschillen die per land. Door aan te sluiten bij deze bedragen wil het kabinet voorkomen dat Nederland aantrekkelijk wordt voor criminelen die juist hier hun geld willen witwassen, of dat zij massaal uitwijken naar buurlanden. Het doel is helder: grote sommen contant geld moeten moeilijker in het legale circuit terechtkomen.
Het gevoel dat ontstaat, is dat iedereen onder hetzelfde vergrootglas wordt gelegd. Niet alleen criminelen, maar ook de hardwerkende burger die jarenlang spaarde en bijvoorbeeld een tweedehands auto, een motor of een kostbaar sieraad wil kopen.
Het verbod geldt voorlopig alleen voor goederen. Diensten vallen er nog buiten, maar ook dat gaat veranderen. In 2027 treedt Europese regelgeving in werking die een verbod op contante betalingen boven de 10.000 euro invoert. Lidstaten mogen zelf een lagere grens vaststellen. Nederland loopt met de maatregel voor goederen dus vooruit op deze Europese ontwikkeling. Voor diensten zal in 2027 eveneens een beperking gaan gelden.
🎧 Pitane Blue Nieuwsradio
Het verbod op contante betalingen boven de 3.000 euro roept bij veel burgers een ongemakkelijk gevoel op. Niet zozeer omdat zij massaal van plan zijn om met koffers vol geld aankopen te doen, maar omdat de maatregel raakt aan iets fundamentelers: vertrouwen. Steeds vaker klinkt de vraag of de overheid met deze regels niet impliciet uitgaat van wantrouwen tegenover haar eigen burgers. Wordt de gewone Nederlander door deze aanpak niet behandeld alsof hij of zij een potentiële crimineel is?
Toezicht op de naleving ligt bij de Dienst Financieel-Economische Integriteit, de DFEI. Deze dienst controleert of handelaren zich aan het verbod houden en onderzoekt ook mogelijke manieren waarop het verbod wordt omzeild. Na drie jaar volgt een evaluatie om te bekijken of de maatregel effectief is. Voor ondernemers heeft het verbod ook een andere kant. Tot 1 januari 2026 waren zij verplicht om bij contante betalingen vanaf 10.000 euro cliëntenonderzoek te doen en ongebruikelijke transacties te melden. Met de invoering van het verbod vervallen deze verplichtingen voor veel handelaren, wat zorgt voor minder administratieve lasten.
cliëntenonderzoek
Niet voor iedereen verdwijnen die verplichtingen. Kunsthandelaren blijven gehouden aan cliëntenonderzoek bij girale transacties van 10.000 euro of meer. Ook voor bemiddelaars bij de koop of verkoop van voertuigen, schepen, kunstvoorwerpen, antiquiteiten, edelstenen, edele metalen, sieraden en juwelen blijven de regels gelden. De overheid wil juist in deze sectoren scherp toezicht houden.
Critici wijzen erop dat de brave burger zich opnieuw aanpast, terwijl het effect op zware criminaliteit onzeker blijft. Bovendien wordt de maatschappelijke schade zelden benoemd. Contant geld staat voor vrijheid, anonimiteit en zelfstandigheid. Het volledig willen kunnen beschikken over je eigen geld zonder tussenkomst van banken of overheid is voor veel mensen een principieel punt. Wanneer die vrijheid stap voor stap wordt ingeperkt, ontstaat het gevoel dat de overheid haar burgers niet vertrouwt.
Hoewel het verbod streng klinkt, benadrukt het kabinet dat contant geld niet verdwijnt. Voor legaal gebruik moet cash beschikbaar, bereikbaar en betaalbaar blijven. Daarom wordt gewerkt aan de Wet chartaal betalingsverkeer. Die wet moet waarborgen dat burgers hun dagelijkse aankopen gewoon met contant geld kunnen blijven doen.
acceptatieplicht
Daar sluit een ander belangrijk besluit op aan. De Eerste en Tweede Kamer hebben een voorstel aangenomen voor een acceptatieplicht van contant geld tot 3.000 euro. Het streven is dat deze plicht in 2027 ingaat. Wel wordt gekeken naar uitzonderingen, bijvoorbeeld bij onbemande tankstations of online betalingen, en situaties waarin veiligheid een rol speelt. Ook op Europees niveau wordt onderhandeld over regels die acceptatie van contant geld verplicht stellen.
Het beeld dat ontstaat is dat van een samenleving waarin contant geld blijft bestaan, maar wel binnen duidelijke grenzen. Dagelijkse betalingen blijven mogelijk, terwijl grote cashtransacties steeds verder worden ingeperkt. Voor criminelen wordt witwassen lastiger, voor burgers verandert vooral de manier waarop grote aankopen worden afgerekend.
