Kwetsbare reizigers dreigen dupe te worden van crisis, sector slaat alarm en eist snelle steun van politiek.
De druk op het zorgvervoer in Nederland loopt snel op door de sterk gestegen brandstofprijzen. Vertegenwoordigers van brancheorganisaties en vakbonden hebben dinsdag 23 juni een duidelijke boodschap afgegeven aan de Tweede Kamer: zonder ingrijpen dreigt het vervoer voor kwetsbare groepen in gevaar te komen. Onder het motto ‘Houd het zorgvervoer in beweging’ boden zij een petitie aan de commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan, waarin zij pleiten voor gerichte steunmaatregelen tijdens de aanhoudende brandstofcrisis.
De oproep komt niet uit de lucht vallen. Al geruime tijd kampt de sector met oplopende kosten, die nauwelijks kunnen worden doorberekend. Door bestaande contractafspraken en vaste tarieven zitten vervoerders klem. De landelijke werkgeversorganisatie KNV Zorgvervoer en Taxi, samen met vakbonden FNV Zorgvervoer en Taxi en CNV, het Aanbestedingsinstituut Mobiliteit, de Vereniging voor Doelgroepenvervoer Nederland en Busvervoer Nederland, luiden daarom de noodklok. Zij vrezen dat zonder financiële steun de continuïteit van het zorgvervoer ernstig in gevaar komt.
sociale gevolgen
Volgens Dirk van Uitert, voorzitter van de Gebruikers Advies Raad van het Aanbestedingsinstituut Mobiliteit, raakt het probleem direct de meest kwetsbaren in de samenleving. “Voor veel mensen is doelgroepenvervoer de verbinding met de samenleving. Als dit vervoer door de hoge brandstofprijzen wegvalt, dreigt verdere isolatie van een kwetsbare groep. Daarom is het essentieel dat deze voorziening behouden blijft”, benadrukt hij. Zijn woorden onderstrepen dat het hier niet alleen gaat om economische druk, maar ook om sociale gevolgen.
Dagelijks zijn duizenden voertuigen onderweg om mensen naar essentiële bestemmingen te brengen. Denk aan ritten naar scholen, ziekenhuizen, dagbesteding en behandelingen. Voor veel gebruikers is er geen alternatief. Juist deze afhankelijkheid maakt de huidige situatie zo precair. Fred Teeven, voorzitter van KNV, schetst de ernst van de situatie scherp: “Iedere dag zet het zorgvervoer zich in om mensen naar school, dagbesteding, het ziekenhuis of een behandeling te rijden. Brandstofkosten zijn in korte tijd explosief gestegen, terwijl vervoerders vastzitten aan contracten zonder mogelijkheden om deze kosten te verrekenen. Dat zet de continuïteit van het zorgvervoer ernstig onder druk. De politiek moet daarom kijken naar steunmaatregelen.”
Met de overhandiging van de petitie hopen de organisaties dat de politiek de ernst van de situatie inziet en in actie komt. Het behoud van toegankelijk en betrouwbaar zorgvervoer staat volgens hen op het spel, en daarmee ook de mobiliteit en zelfstandigheid van honderdduizenden Nederlanders.
De kern van het probleem ligt in de manier waarop contracten in de sector zijn ingericht. Tarieven worden vaak via aanbestedingen vastgesteld en slechts één keer per jaar aangepast. Daarbij ontbreekt in veel gevallen een automatische brandstofclausule, die vervoerders zou beschermen tegen plotselinge prijsstijgingen. Hierdoor komen de extra kosten volledig voor rekening van de vervoerders zelf, wat de financiële houdbaarheid van hun bedrijfsvoering onder druk zet.
extra urgent
De omvang van het zorgvervoer in Nederland maakt de situatie extra urgent. Naar schatting valt tussen de 75 en 80 procent van alle taxiritten onder deze categorie. Wekelijks maken ruim één miljoen passagiers gebruik van deze vorm van vervoer. Het gaat daarbij om een brede groep mensen, waaronder ouderen, leerlingen met een zorgindicatie, mensen met een beperking en patiënten die afhankelijk zijn van vervoer naar medische afspraken. Voor hen is het wegvallen van deze dienstverlening geen theoretisch risico, maar een directe bedreiging voor hun dagelijkse leven.
De betrokken organisaties trokken eerder al aan de bel. Half april werd een brandbrief naar het Rijk gestuurd, waarin werd opgeroepen om snel met oplossingen te komen. Tot op heden is een concrete kabinetsreactie echter uitgebleven. De sector laat weten zich te blijven uitspreken totdat er duidelijkheid komt. De boodschap aan Den Haag is helder: zonder snelle en gerichte steunmaatregelen dreigt een essentiële schakel in de zorgketen te bezwijken onder de financiële druk.
