Snelle opkomst rijhulpsystemen zet toekomst bewegwijzering onder druk.
De ontwikkelingen rond geavanceerde rijhulpsystemen volgen elkaar in rap tempo op en roepen tegelijkertijd nieuwe vragen op over de toekomst van verkeersveiligheid en bewegwijzering. Dick Ottevanger, directeur van de Nationale Bewegwijzeringsdienst (NBd), kijkt met bijzondere aandacht naar de recente berichtgeving over Tesla’s Full Self Driving-systeem. Volgens hem kwam het nieuws over de goedkeuring van dit systeem sneller dan verwacht en onderstreept het hoe snel de technologie zich ontwikkelt.
impact innovaties
De impact van deze innovaties werd voor Ottevanger extra tastbaar door een interview met een weggebruiker die met het systeem het drukke Keizer Karelplein in Nijmegen wist te passeren. Die praktijkervaring maakte indruk. Tegelijkertijd benadrukt hij dat het systeem voorlopig niet meer is dan een hulpmiddel. De bestuurder blijft eindverantwoordelijk en moet voortdurend alert blijven. “Het is en blijft vooralsnog een ondersteunend systeem waarbij de bestuurder nog altijd verantwoordelijk is en de controle moet blijven houden. Geen krantje lezen achter het stuur, maar blijven opletten dus,” aldus Ottevanger.
De opkomst van dit soort technologieën roept ook fundamentele vragen op over de rol van traditionele bewegwijzering. Ottevanger vraagt zich hardop af of voertuigen met dergelijke systemen nog afhankelijk zijn van fysieke borden langs de weg. Moderne auto’s zijn immers steeds beter in staat om verkeersborden te ‘lezen’ via camera’s en sensoren. Tegelijkertijd blijft onduidelijk in hoeverre systemen zoals die van Tesla daadwerkelijk gebruikmaken van fysieke bewegwijzering, of dat zij vooral vertrouwen op digitale kaarten en databronnen.
🎧 Pitane Blue Nieuwsradio
Binnen de sector is duidelijk dat digitale informatie een steeds grotere rol speelt. Navigatiebedrijven maken al volop gebruik van gegevens over bewegwijzering, zo blijkt onder meer uit een minisymposium van het Nationaal Dataportaal Wegverkeer (NDW), dat samen met de NBd werd georganiseerd. Deze partijen hechten veel waarde aan een betrouwbare en goed toegankelijke database met bewegwijzeringsinformatie. Volgens Ottevanger wordt er daarom intensief samengewerkt met het NDW om die informatievoorziening verder te verbeteren en toekomstbestendig te maken.
niet vervangen
Tegelijkertijd spelen er zorgen over de fysieke infrastructuur. Rijkswaterstaat heeft besloten om bepaalde slecht leesbare bewegwijzering voorlopig niet te vervangen en deze niet hoog op de prioriteitenlijst te zetten. Dat besluit roept kritiek op. Ottevanger vindt dat hiermee te snel wordt gehandeld, juist omdat niet iedere weggebruiker beschikt over een geavanceerd rijhulpsysteem. Volgens hem brengt dit risico’s met zich mee voor de verkeersveiligheid, omdat een deel van de weggebruikers nog altijd afhankelijk is van duidelijke en goed zichtbare borden.
Wanneer financiële overwegingen de doorslag geven bij het niet vervangen van bewegwijzering, wordt de discussie fundamenteel anders. Dan gaat het niet langer om een toekomstgerichte keuze in een tijdperk van snelle technologische vooruitgang, maar om een bezuiniging die mogelijk gevolgen heeft voor de verkeersveiligheid. Juist omdat een groot deel van de weggebruikers nog altijd afhankelijk is van duidelijke en goed zichtbare borden, is het risico reëel dat hier te snel wordt ingeleverd. Als die keuze niet stevig wordt onderbouwd met aantoonbare effecten op veiligheid en gebruik, krijgt de kritiek extra gewicht. In dat licht is de zorg gerechtvaardigd dat niet technologie, maar budgettaire druk het tempo bepaalt — en dat is een ontwikkeling die met de nodige voorzichtigheid moet worden benaderd.
Zijn belangrijkste zorg – dat het te vroeg afschalen van fysieke bewegwijzering risico’s oplevert – is verdedigbaar. Het huidige wagenpark bestaat immers grotendeels uit auto’s zonder geavanceerde rijhulpsystemen zoals Tesla’s FSD. Bovendien werken die systemen nog niet foutloos en blijven bestuurders verantwoordelijk.
De discussie raakt aan een bredere ontwikkeling waarin wordt gekeken naar mogelijke versobering van fysieke bewegwijzering. De snelle digitalisering van mobiliteitssystemen speelt daarin een belangrijke rol. Er loopt momenteel onderzoek naar de vraag in hoeverre fysieke borden kunnen worden verminderd zonder dat dit ten koste gaat van de veiligheid en toegankelijkheid van het wegennet. De resultaten van dat onderzoek worden tegen het einde van het jaar verwacht en moeten meer duidelijkheid geven over de richting die Nederland op wil.
voorzichtigheid geboden
Ondanks de onzekerheden is één conclusie volgens Ottevanger onvermijdelijk: de technologische vooruitgang gaat snel en zal de manier waarop weggebruikers navigeren ingrijpend veranderen. Tegelijkertijd blijft voorzichtigheid geboden, zeker zolang niet iedereen over dezelfde technologische hulpmiddelen beschikt. De balans tussen innovatie en veiligheid zal de komende jaren centraal blijven staan in het debat over de toekomst van mobiliteit en infrastructuur.
and then