De discussie over veiligheid voor vrouwen krijgt opnieuw aandacht door een nieuwe functie van taxibedrijf Bolt.

Het bedrijf introduceerde onlangs een optie waarmee vrouwelijke passagiers specifiek een vrouwelijke chauffeur kunnen aanvragen. Volgens Bolt moet deze functie, die de naam ‘Women for Women’ draagt, laten zien dat de veiligheid van vrouwen voorop staat. Voor veel mensen klinkt dat sympathiek en voor sommige vrouwen kan het inderdaad als een prettige mogelijkheid voelen. Toch plaatst Stephanie Knoors uit Amsterdam stevige kanttekeningen in Het Parool bij dit initiatief. In een ingezonden opiniestuk stelt zij dat de maatregel vooral het gevoel oproept dat het eerder om marketing gaat dan om een structurele verbetering van veiligheid.

Internationale Vrouwendag

Het moment waarop Bolt met het nieuws naar buiten kwam, speelde daarbij volgens Knoors een belangrijke rol. De aankondiging volgde in dezelfde week waarin wereldwijd Internationale Vrouwendag werd gevierd. Dat maakt de stap volgens haar extra opvallend. Knoors wijst erop dat het initiatief in de praktijk weinig verschil zal maken voor het merendeel van de taxiritten die via het platform worden geboekt. Daardoor voelt het volgens haar meer als een publiciteitsactie dan als een wezenlijke verandering die daadwerkelijk bijdraagt aan een veiliger vervoerssysteem.

Volgens Knoors past deze ontwikkeling in een bredere trend die al jaren zichtbaar is bij bedrijven. Zij wijst op het fenomeen van zogenaamde greenwashing, waarbij organisaties hun activiteiten presenteren als milieuvriendelijk terwijl dat in werkelijkheid nauwelijks het geval is. De nieuwe functie van Bolt doet haar denken aan een vergelijkbare strategie, maar dan op het gebied van gendergelijkheid. In haar woorden: “Al jaren zijn bedrijven bezig met greenwashing – het als mi­li­eu­vrien­de­lijk pre­sen­te­ren van han­de­lin­gen of za­ken die dat in fei­te niet zijn – en dit voelt als de feministische variant daarvan.”

symboliek

Die vergelijking gaat volgens haar verder dan alleen symboliek. Knoors vraagt zich hardop af waarom een bedrijf zou investeren in een initiatief dat volgens haar slechts een klein deel van de ritten raakt. Ze stelt: “Want waarom zou je je middelen investeren in een pr-actie die maximaal 2 procent van je taxiritten veiliger maakt, in plaats van in training, opleiding en heldere zerotoleranceafspraken met de 98 procent van je chauffeurs die man is?”

De Amsterdamse ondernemer beschrijft daarnaast een ervaring die volgens haar veel vrouwen herkennen. Tijdens een taxirit nemen vrouwen vaak extra voorzorgsmaatregelen die voor mannen lang niet altijd vanzelfsprekend zijn. Zij schetst een herkenbaar beeld: een locatie delen met iemand die thuis zit, een telefoongesprek voeren tijdens de rit of nauwlettend volgen of de chauffeur de juiste route neemt. Dat Bolt erkent dat die ervaring bestaat, vindt zij op zichzelf niet vreemd. Het laat volgens haar zien dat taxiritten voor vrouwen vaak anders aanvoelen dan voor mannen.

Tegelijkertijd benadrukt Knoors dat de oplossing die Bolt presenteert volgens haar niet het onderliggende probleem aanpakt. Wat als een veiligheidsmaatregel wordt gepresenteerd, ziet zij vooral als een marktgerichte reactie op een maatschappelijk vraagstuk. In plaats van te werken aan een systeem waarin elke vrouw zich in elke taxi veilig kan voelen, ontstaat er volgens haar een aparte optie voor vrouwen die dat vertrouwen niet vanzelfsprekend hebben.

verantwoordelijkheid

Volgens Knoors heeft dat een belangrijke consequentie. De verantwoordelijkheid verschuift opnieuw naar vrouwen zelf. Zij moeten kiezen voor een andere optie, vooruit plannen en hun gedrag aanpassen. De onveiligheid verdwijnt daarmee niet, maar vrouwen krijgen een extra mogelijkheid om ermee om te gaan. In haar analyse zit daar een duidelijke boodschap achter: het systeem blijft grotendeels zoals het al was.

Dat betekent volgens haar niet dat het gevoel van veiligheid dat sommige vrouwen aan de nieuwe functie kunnen ontlenen onbelangrijk is. Knoors benadrukt dat dit effect niet zomaar terzijde kan worden geschoven. Toch ziet zij in de populariteit van dergelijke initiatieven ook een signaal dat de verwachtingen inmiddels erg laag liggen. In haar ogen lijkt het alsof de samenleving al tevreden is wanneer vrouwen niet automatisch veilig zijn, zolang er maar een aparte voorziening bestaat waarmee zij het risico enigszins kunnen beperken.

minimaal zes uur

De praktische uitvoering van de functie versterkt haar twijfels. Slechts een klein percentage van de chauffeurs op het platform is vrouw. Daardoor zal het volgens haar voor veel passagiers simpelweg niet mogelijk zijn om op korte termijn een vrouwelijke chauffeur te krijgen. Bovendien moet een rit met een vrouwelijke chauffeur minimaal zes uur van tevoren worden gereserveerd. Juist spontane ritten, bijvoorbeeld laat op de avond of na een avond uit, zijn momenten waarop veel vrouwen zich kwetsbaar voelen. Voor die situaties biedt het initiatief volgens Knoors dus geen oplossing.

Daarmee komt zij tot een duidelijke conclusie. Het idee van vrouwelijke chauffeurs voor vrouwelijke passagiers klinkt volgens haar aantrekkelijk en begrijpelijk. Bolt kan daar in communicatie gemakkelijk op inspelen. In de dagelijkse praktijk verandert er volgens haar echter weinig. Vrouwen blijven degene die moeten plannen, kiezen en zich aanpassen.

Aan het einde van haar bijdrage roept Knoors op tot een andere houding tegenover dergelijke initiatieven. Volgens haar is het moment gekomen om minder snel te applaudisseren voor maatregelen die het probleem slechts gedeeltelijk aanpakken. In plaats daarvan pleit zij ervoor om waardering te geven aan bedrijven die verder gaan dan tijdelijke oplossingen en zich daadwerkelijk inzetten voor structurele veranderingen. In haar woorden: het is tijd om “te stoppen met klappen voor initiatieven die het probleem niet oplossen”.