Vakbond wil rigoureuze breuk met oude decembertraditie en eist zomerstart voor nieuwe busbedrijven.
De oproep van vakbond CNV om concessiewisselingen in het openbaar vervoer voortaan niet langer in december, maar in juni te laten plaatsvinden, zet de verhoudingen in de sector op scherp. Volgens de bond is het huidige systeem, waarbij nieuwe vervoerders midden in de winter het stokje overnemen, vragen om problemen. CNV-onderhandelaar Niels Rook windt er geen doekjes om. “De zomer is een veel logischer moment voor ingrijpende wisselingen. Het is langer licht, mooier weer en het is een stuk rustiger in de bus. We willen geen concessiewisselingen in de winter meer. Als het dan misgaat, zoals nu in Utrecht, is de ellende niet te overzien.”
Nederland telt dertig concessiegebieden in het regionale openbaar vervoer. Daarbinnen zijn vijf grote vervoerders actief: Arriva, EBS, Qbuzz, Keolis en Transdev, dat in Nederland onder meer rijdt met merknamen als Connexxion en Hermes. Provincies zijn verantwoordelijk voor de aanbestedingen en bepalen wanneer een concessie ingaat. Traditioneel is dat moment halverwege december, tegelijk met de landelijke dienstregelingswijziging in het openbaar vervoer.
decembermoment
Volgens CNV is juist dat vaste decembermoment een risico. Een concessiewisseling is geen simpele overdracht van sleutels, maar een ingrijpende operatie. Wanneer een nieuwe vervoerder het gebied overneemt, gaan alle werknemers in vaste dienst wettelijk over naar de nieuwe partij. Tegelijkertijd worden vaak nieuwe bussen ingezet, soms volledig nieuwe vlootconcepten, en wordt een nieuwe dienstregeling ingevoerd met aangepaste roosters. Rook benadrukt hoe groot de impact is: “Het is enorm ingrijpend, voor het hele bedrijf. Er zijn dus in het begin ook altijd problemen op te lossen. Maar het is de laatste jaren wel veel erger geworden, onder andere door de grootschalige overgang naar elektrische bussen. Dat zijn mega-operaties. Dan is het risico op brokken ontzettend groot.”
De overgang naar emissievrij openbaar vervoer is landelijk beleid. In het Klimaatakkoord is afgesproken dat nieuwe bussen in het regionale openbaar vervoer sinds 2025 emissievrij moeten zijn. Dat betekent dat vervoerders bij nieuwe concessies massaal elektrische bussen aanschaffen en laadinfrastructuur moeten aanleggen in remise en langs routes. Die operatie vergt niet alleen investeringen van honderden miljoenen euro’s, maar ook technische aanpassingen aan het elektriciteitsnet. Netcongestie, een groeiend probleem in verschillende provincies, kan daarbij voor vertraging zorgen.
🎧 Pitane Blue Nieuwsradio
In de provincie Utrecht werd pijnlijk zichtbaar wat er mis kan gaan wanneer een nieuwe concessie samenvalt met de winterdienstregeling. Transdev nam daar het busvervoer over, maar kampte wekenlang met uitgevallen ritten, personeelstekorten en problemen rond de inzet van nieuwe elektrische bussen. Reizigers stonden in de kou te wachten op bussen die niet kwamen opdagen. “We zien nu in Utrecht hoe vreselijk het misgaat. Bijna 2 maanden na het ingaan van de nieuwe dienstregeling heeft Transdev de boel nog steeds niet op orde. Het is ontzettend frustrerend, voor de chauffeurs en de reizigers,” aldus Rook.
De problemen in het Utrechtse openbaar vervoer hebben de afgelopen maanden geleid tot een situatie die volgens betrokkenen nauwelijks nog houdbaar was. Waar een concessiewisseling doorgaans gepaard gaat met enkele opstartproblemen, liep het ditmaal volledig uit de hand. In de provincie Utrecht nam Transdev het busvervoer over, maar de overgang bleek een stuk grilliger dan voorzien. De gevolgen waren zichtbaar op straat: uitgevallen ritten, overvolle haltes en chauffeurs die de druk nauwelijks nog aankonden.
De vakbond pleit daarom voor twee concrete maatregelen. Allereerst moet een nieuwe concessie voortaan in juni ingaan, nooit meer in de wintermaanden. Daarnaast moet de bestaande dienstregeling in de eerste periode ongewijzigd blijven, zodat de nieuwe vervoerder zich kan concentreren op een soepele overgang van personeel en materieel. “Middenin de winter. Als dan een bus vertraging heeft of zelfs uitvalt, staan reizigers in de kou te blauwbekken. Het geeft een hoop chagrijn,” zegt Rook over de huidige praktijk. “In de zomer zijn er minder reizigers, is het langer licht en is er meer stroom beschikbaar dan in de winter. Het nieuwe vervoersbedrijf heeft dan tijdens de rustige zomerperiode de tijd om alles goed op de rit te krijgen.”
Er zijn al voorbeelden waarbij concessies in de zomer van start gingen, zoals in Arnhem-Nijmegen, Noord-Holland Noord, West-Brabant en Veluwe Zuid. Volgens CNV laten die gebieden zien dat een zomerse overgang werkbaarder is, juist omdat de druk op het systeem lager ligt tijdens de vakantieperiode. De bond verwacht dan ook steun van chauffeurs en reizigers voor het voorstel.
consessiewisseling
De bal ligt nu bij de provincies. Zij zullen moeten bepalen of het traditionele decembermoment nog houdbaar is in een tijd waarin de complexiteit van concessiewisselingen groter is dan ooit. De inzet van elektrische bussen, personeelstekorten in de sector en de druk van netcongestie maken iedere overgang tot een precair moment. Wat voorheen een jaarlijkse routine leek, is uitgegroeid tot een operatie waarbij weinig ruimte is voor fouten. CNV wil die kwetsbaarheid verkleinen door het seizoen te veranderen. Of de provincies die oproep volgen, zal de komende aanbestedingsrondes duidelijk worden.
