Tag archieven: rusttijden

Structureel tekort: vrachtwagens zonder rustplek zorgen voor groeiende onrust

In de provincie Antwerpen zijn er gemiddeld 44 vrachtwagens voor elke beschikbare parkeerplaats.

Het nijpende tekort aan vrachtwagenparkeerplaatsen is uitgegroeid tot een algemeen erkend probleem dat zich niet langer beperkt tot één regio, maar symbool staat voor een structurele zwakte in het mobiliteitsbeleid. Dagelijks begeven tienduizenden vrachtwagens zich over de belangrijkste verkeersaders van het land, met een logistieke sector die blijft groeien en steeds hogere eisen stelt aan snelheid en flexibiliteit. Tegelijkertijd zijn chauffeurs wettelijk verplicht om rust te nemen na bepaalde rijtijden. Die verplichting staat buiten kijf en is essentieel voor de verkeersveiligheid, maar botst in de praktijk steeds vaker op een harde realiteit: er zijn simpelweg te weinig plaatsen waar die rust veilig en waardig kan worden genomen.

geïmproviseerde rustplaatsen

In provincies met een sterke logistieke aanwezigheid betekent dit dat tientallen vrachtwagens moeten concurreren voor één enkele parkeerplaats. Het gevolg laat zich raden. Parkings raken al vroeg in de avond overvol, chauffeurs rijden noodgedwongen verder in de hoop ergens nog een vrij plekje te vinden en stranden uiteindelijk op locaties die daar nooit voor bedoeld zijn. Pechstroken, op- en afritten en industrieterreinen veranderen zo in geïmproviseerde rustplaatsen. Dat leidt niet alleen tot frustratie bij chauffeurs, maar ook tot gevaarlijke situaties voor andere weggebruikers. Zware ongevallen waarbij stilstaande vrachtwagens betrokken zijn, tonen op pijnlijke wijze aan wat er misloopt wanneer regelgeving en infrastructuur elkaar niet meer volgen.

Een bijkomend probleem is de ongelijke spreiding van de bestaande parkeerplaatsen. Een groot deel bevindt zich in haven- of industriegebieden, ver weg van de snelwegen waar de nood het hoogst is. Chauffeurs plannen hun rij- en rusttijden zorgvuldig, maar dagelijkse files en onvoorspelbare verkeersdrukte maken die planning vaak onmogelijk. Wie zijn verplichte rustmoment nadert en vastzit in congestie, ziet de best uitgeruste parkings letterlijk voor zijn neus vol lopen. Tegen de avond stapelen vrachtwagens zich op, ver boven de capaciteit waarvoor de parking ooit werd ontworpen.

Foto: trucker houdt rust op parking

Naast het pure tekort aan plaatsen speelt ook de kwaliteit van de voorzieningen een rol. Veel parkings bieden nauwelijks sanitair, laat staan douches, beveiliging of ontspanningsmogelijkheden. De logistieke keten verwacht dat leveringen steeds sneller gebeuren. Bestellingen die vandaag geplaatst worden, moeten morgen al aan de deur staan. Vrachtwagens zijn rijdende magazijnen geworden en chauffeurs vormen de ruggengraat van dat systeem. Toch ervaren zij dat de ruimte om te rusten, letterlijk en figuurlijk, steeds kleiner wordt. De kloof tussen wat de markt vraagt en wat aan faciliteiten wordt aangeboden, groeit jaar na jaar.

langetermijnvisie

Ook beleidsmatig wordt het probleem erkend, maar de oplossingen blijven achter. Plannen voor uitbreiding of herinrichting van bestaande parkings stuiten vaak op ruimtelijke beperkingen en lange procedures. In sommige gevallen wordt vastgesteld dat uitbreiding de komende tien jaar niet haalbaar is. Dat vooruitzicht voedt de ongerustheid, want de logistieke sector staat niet stil. Zonder een duidelijke langetermijnvisie dreigt het tekort alleen maar groter te worden, met alle veiligheidsrisico’s van dien.

Handhaving biedt slechts een gedeeltelijk antwoord. Parkeren op de pechstrook is verboden en wordt bestraft met stevige boetes. Wanneer een vrachtwagen door zijn positie een gevaar vormt voor het verkeer, grijpt de wegpolitie in en kan het voertuig worden weggesleept. Maar die aanpak voelt vaak als dweilen met de kraan open. Zodra een plek vrijkomt, neemt een andere chauffeur, even wanhopig op zoek naar rust, de plaats in. Permanente controle is onmogelijk en lost het onderliggende probleem niet op.

verantwoordelijkheid

De kern van de zaak blijft dat een moderne economie niet kan draaien zonder voldoende en veilige rustplaatsen voor wie haar goederen vervoert. De verantwoordelijkheid ligt deels bij de overheid, die moet zorgen voor een toekomstgerichte infrastructuur, en deels bij de sector zelf, die mee moet investeren in oplossingen. Zolang die gezamenlijke aanpak uitblijft, zullen chauffeurs blijven balanceren tussen wettelijke verplichtingen en praktische onmogelijkheid. Het tekort aan vrachtwagenparkings is daarmee geen tijdelijk ongemak, maar een structureel probleem dat vraagt om dringende en doordachte actie.

Rijtijdregels: pechstrook wordt dodelijke rustplek voor vrachtwagens

De vluchtstrook is bedoeld als noodvoorziening, maar steeds vaker fungeert deze als geïmproviseerde parkeerplaats voor vrachtwagenchauffeurs.

Wat op het eerste gezicht een praktische oplossing lijkt, groeit uit tot een levensgevaarlijk fenomeen. Door een nijpend tekort aan parkeerplaatsen en strikte Europese rij- en rusttijden voelen chauffeurs zich gedwongen hun vrachtwagens stil te zetten op plekken waar dat wettelijk verboden én risicovol is. Het gevolg: een stijging in het aantal verkeersongevallen met soms fatale afloop.

druk van wetgeving

Vrachtwagenchauffeurs in Europa moeten zich houden aan strenge regels. Na 4,5 uur rijden is een pauze van minimaal 45 minuten verplicht en per dag mag niet meer dan 9 uur gereden worden. Deze verplichtingen worden elektronisch geregistreerd via een tachograaf, en de boetes bij overtreding zijn aanzienlijk. Wie over zijn rijtijd heen gaat, riskeert honderden euro’s aan boetes per incident. Volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport zijn er jaarlijks duizenden boetes uitgedeeld aan chauffeurs die niet op tijd stoppen.

Wanneer een chauffeur zich op een druk traject bevindt, en de geplande rustplek blijkt vol of niet bereikbaar, moet hij improviseren. “Op een gegeven moment heb je geen keuze meer. Of je stopt op de pechstrook, of je overtreedt de wet,” vertelt chauffeur Chris Bunkers uit Limburg. “Ik kies voor het minst gevaarlijke van de twee.” Maar wat voor de chauffeur als de minst erge oplossing voelt, blijkt in de praktijk steeds vaker desastreus.

ongevallen 

Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) en Rijkswaterstaat waarschuwen al langer voor het gevaar van stilstaande voertuigen op de pechstrook. Volgens recente gegevens vonden er in 2024 meer dan 60 incidenten plaats waarbij vrachtwagens betrokken waren die op de pechstrook geparkeerd stonden. In een aantal gevallen leidde dat tot dodelijke ongevallen.

Foto: © Pitane Blue – transport

Volgens brancheorganisatie Transport en Logistiek Nederland (TLN) ontbreekt het momenteel aan ruim 4.400 parkeerplekken voor vrachtwagens in Nederland. Vooral langs internationale corridors en in de buurt van logistieke knooppunten is het tekort nijpend.

Ook in België en Duitsland is het probleem nijpend. Europese studies tonen aan dat slechts één op de drie chauffeurs ’s nachts een veilige parkeerplek vindt. Die situatie leidt niet alleen tot stress en oververmoeidheid onder chauffeurs, maar ook tot een groeiend veiligheidsprobleem op de snelwegen.

noodkreet

De sector schreeuwt om hulp en heeft eerder een verbeterplan aangeboden aan de toenmalige verantwoordelijke minister. Het plan bepleit de aanleg van extra parkeerplaatsen met basisvoorzieningen en beveiliging langs drukke snelwegen. Volgens de initiatiefnemers is onmiddellijke actie nodig om het tij te keren. “De verkeersveiligheid is in het geding. We kunnen niet wachten tot het volgende ongeluk zich aandient,” luidt de waarschuwing in de aanbiedingsbrief.

Wat begint als een administratieve verplichting, eindigt steeds vaker in schrijnende situaties. Chauffeurs die zich aan de wet willen houden, stranden op de pechstrook en brengen daarmee onbewust andere weggebruikers in gevaar. Zolang er geen structurele oplossingen komen voor het tekort aan veilige parkeerplaatsen, blijven de vluchtstroken het toneel van een stil, maar dodelijk probleem.

Europa rolt rode loper uit met nieuwe pauzeregels voor touringcarchauffeurs

De nieuwe regels stellen chauffeurs in staat hun verplichte pauze van 45 minuten flexibeler in te delen, door deze op te splitsen in twee pauzes van minstens 15 minuten.

Het Europees Parlement heeft een belangrijke stap gezet ter ondersteuning van de toeristische bussector. Na een eerdere goedkeuring door de Commissie Vervoer vorige maand, heeft de plenaire vergadering van het parlement nu de compromisamendementen aangenomen die betrekking hebben op de rij- en rusttijden voor touringcarchauffeurs. Deze ontwikkeling is een voorbode van positieve veranderingen voor chauffeurs, passagiers en exploitanten van touringcars, in afwachting van de triloogonderhandelingen die in januari 2024 plaatsvinden. De nieuwe regels zijn specifiek ontworpen voor het beroep van touringcarchauffeurs.

Volgens de voorgestelde wijzigingen zullen touringcarchauffeurs hun verplichte pauze van 45 minuten kunnen opdelen in twee pauzes van minimaal 15 minuten. Voor reizen die zes dagen of langer duren, mogen ze eenmaal per reis een uur langer doorrijden en hun pauze nadien opnemen. Bovendien krijgen ze de mogelijkheid om nationale tours van maximaal 12 dagen te rijden, een regeling die momenteel alleen voor internationale reizen geldt.

Raluca benadrukte het belang van deze ontwikkeling: “De wegtransport- en toerismesectoren staan op het punt een grote overwinning te behalen tijdens de aanstaande triloogonderhandelingen in januari 2024. We zijn nu heel dicht bij het realiseren van specifieke regels voor touringcarchauffeurs, in plaats van de regels die nu meer gericht zijn op vrachtwagenchauffeurs. De wet zou in de eerste helft van 2024 in werking moeten treden.”

“De huidige regels schaden het welzijn van de chauffeurs, houden de Europese toerismesector tegen en verhinderen dat de veiligste en meest milieuvriendelijke vorm van collectief passagiersvervoer kan floreren. We kijken nu uit naar snelle onderhandelingen in de Raad die touringcarchauffeurs eindelijk de mogelijkheid geven hun pauzes te organiseren op basis van de aard van hun werk en de behoeften van hun passagiers. Dit omvat ook de uitbreiding van hun nationale reizen tot 12 dagen, waarbij veiligheid altijd voorop staat,”

Raluca Marian – directeur EU-advocatie IRU

Cartoon: Pitane Blue – rij- en rusttijden voor touringcarchauffeurs.

Voor langere reizen, die zes dagen of meer duren, biedt de nieuwe regelgeving een extra voordeel. Chauffeurs mogen nu, eenmaal per reis, een uur langer doorrijden, op voorwaarde dat zij hun rusttijd nadien compenseren. Dit biedt chauffeurs niet alleen meer flexibiliteit in hun reisschema’s, maar komt ook tegemoet aan de variabele eisen van toeristische reizen.

Carlo Cahn, secretaris van Busvervoer Nederland en directeur van koepelorganisatie Koninklijk Nederlands Vervoer hierover: “Dit is ontzettend goed nieuws. Al jaren strijden de touringcarondernemers tegen het feit dat buschauffeurs hetzelfde behandeld worden als vrachtwagenchauffeurs. In onze branche gaat het helemaal niet om zoveel mogelijk te rijden, maar juist om kunnen rijden en pauzeren wanneer de klant dat wil. Hopelijk komt hiermee een einde aan de gekke situatie dat voor het vervoeren van een stalen balk en voor het vervoeren van personen precies dezelfde rijtijden gelden.”

 12 dagen

Een ander aspect van de amendementen is de mogelijkheid voor chauffeurs om nationale tours van maximaal 12 dagen te rijden, een uitbreiding die voorheen alleen voor internationale reizen gold. Deze wijziging is van cruciaal belang voor de toerismesector, aangezien het meer mogelijkheden biedt voor uitgebreide binnenlandse reizen, iets wat tot nu toe beperkt was.

“Dat is mooi voor onze buitenlandse collega’s, maar wij hebben er als Nederlandse branche niet veel aan. Twaalfdaagse rondritten met één groep en alleen in Nederland komen niet voor. Liever hadden we gezien dat de beperking tot één groep was losgelaten. Dat zou in het hoogseizoen meer flexibiliteit hebben gegeven, maar wederom zonder dat de chauffeur er meer uren voor hoeft te gaan rijden”

Carlo Cahn, secretaris van Busvervoer Nederland

Foto: Pitane Blue – Almei Tours

Op dit moment kent de Europese Verordening voor rij- en rusttijden slechts één uitzondering voor touringcarchauffeurs. Deze zogenaamde twaalfdagenregeling maakt het mogelijk om tijdens een reis van twaalf dagen één keer de wekelijkse rust te verkorten naar één dag (normaal in een dergelijke periode is een rust van ongeveer twee dagen) en deze later de compenseren, zodat er meer bestemmingen in een rondreis kunnen worden aangedaan. Omdat deze regeling alleen geldt voor internationaal vervoer en ook slechts met dezelfde groep passagiers wordt de 12-dagenregeling in Nederland nooit toegepast. Deze regel wordt in de toekomst waarschijnlijk ook toepasbaar in nationale ritten.

IRU

De Internationale Wegvervoer Unie (IRU) is een wereldwijde organisatie die zich inzet voor het bevorderen van de belangen van het wegtransport, zowel voor goederen- als personenvervoer. De IRU speelt een sleutelrol in het ontwikkelen van standaarden, het bevorderen van veiligheid en duurzaamheid, en het ondersteunen van de economische groei en efficiëntie binnen de transportsector.

Staken van arbeid bij overtreding rij- en rusttijden

De handhaving van de rij- en rusttijden is van groot belang voor het welzijn van chauffeurs, de verkeersveiligheid en een gelijk speelveld tussen vervoersondernemingen. Om die redenen wordt door de ILT en de politie gehandhaafd op de rij- en rusttijden. Uitgangspunt voor de handhaving van de rij- en rusttijden is de Europese verordening rij- en rusttijden (561/2006). In een schrijven aan de Tweede Kamer stelt Minister van Nieuwenhuizen dat deze verordening  verplicht dat de normale wekelijkse 45 uurs rust wordt genomen buiten het voertuig. Bovendien stelt de verordening verplicht dat eventuele kosten voor het verblijf buiten het voertuig door de werkgever moet worden gedekt. 

opleggen bevel tot staken arbeid

De ILT kan in verschillende situaties een bevel tot staken van arbeid opleggen. Dit kan bijvoorbeeld wanneer bij een controle wordt opgemerkt dat een chauffeur te lang rijdt. Dit heeft tot gevolg dat de chauffeur niet verder mag rijden. Ook wanneer de ILT bij een controle niet kan achterhalen hoe lang de chauffeur al heeft gereden, kan op grond van artikel 8:2 tweede lid Arbeidstijdenwet per direct een verplichting van een 45 uurs rust worden opgelegd. Tot slot kan bij constatering van een ondeugdelijke tachograaf de gehele vrachtauto worden belet om aan het verkeer deel te nemen totdat de tachograaf weer normaal functioneert.

Verhogen van de boete bij wekelijkse rust in het voertuig. Het is voor de rust en welzijn van chauffeurs van belang dat er in de planning rekening mee wordt gehouden dat chauffeurs voor de wekelijkse rust niet in de cabine slapen. Wanneer de ILT constateert dat de wekelijkse rust ten onrechte in het voertuig wordt genomen, kan er geen bevel van staken van arbeid worden opgelegd. Feitelijk gezien is de chauffeur op dat moment niet aan het werk, maar
aan het rusten. De ILT legt in een dergelijke situatie een boete van € 1.500 op aan de vervoersonderneming.

Gezien het belang van een goede wekelijkste rust voor de chauffeur en voor de verkeersveiligheid, zal de ILT de boete verdubbelen voor de bedrijven die, na de eerste boete van €1500, deze regel nogmaals overtreden. Bij de constatering dat er bij dezelfde vervoersonderneming voor een tweede keer een wekelijkse rust in het voertuig wordt genoten, wordt de boete daarom verhoogd naar € 3.000. Het voldoen aan de regelgeving van rij- en rusttijden draagt bij aan het welzijn van de chauffeur en de verkeersveiligheid. Door deze maatregel is weer een stap gezet naar meer welzijn voor de chauffeur en veiligheid op de weg.

Lees ook: Handhaving rij- en rusttijden wegvervoer verscherpt

Poolse chauffeurs op parkeerplaats