De wereld van internationale handel verandert in hoog tempo en wordt met de dag complexer.
Nieuwe Europese regels op het gebied van duurzaamheid zorgen ervoor dat importeurs niet langer alleen naar prijs en logistiek hoeven te kijken, maar ook naar de impact van hun goederen op het klimaat. Eén van de meest ingrijpende maatregelen, is het zogeheten Carbon Border Adjustment Mechanism, beter bekend als CBAM. Deze regeling moet ervoor zorgen dat CO₂-uitstoot niet langer buiten beeld blijft wanneer producten van buiten de Europese Unie worden ingevoerd.
carbon leakage
Vanaf 2026 wordt het voor importeurs verplicht om een CO₂-heffing te betalen op specifieke goederen die zij van buiten de EU importeren. Het gaat daarbij onder meer om staal, aluminium, cement, kunstmest, waterstof en elektriciteit. Met deze maatregel wil de Europese Unie een eerlijke prijs koppelen aan de uitstoot die vrijkomt tijdens de productie van deze goederen. Daarmee wordt een belangrijke stap gezet in het tegengaan van zogenaamde carbon leakage, het fenomeen waarbij bedrijven hun productie verplaatsen naar landen met minder strenge klimaatregels.
Jarenlang kregen bepaalde sectoren een deel van deze emissierechten gratis toegewezen. Dit moest voorkomen dat bedrijven hun productie zouden verplaatsen naar landen buiten de EU met minder strenge klimaatregels. Precies dat risico, bekend als carbon leakage, ligt ook aan de basis van de invoering van CBAM.
CBAM is ontworpen als aanvulling op het bestaande Europese emissiehandelssysteem, waarin bedrijven binnen de EU al betalen voor hun CO₂-uitstoot. Door een vergelijkbare prijs aan importproducten te hangen, ontstaat er een gelijker speelveld tussen Europese producenten en buitenlandse concurrenten. Importeurs worden verplicht om aan te tonen dat zij hebben betaald voor de uitstoot die gepaard gaat met hun producten. Dat gebeurt via het aankopen en indienen van CBAM-certificaten, die gebaseerd zijn op de gerapporteerde emissies.
🎧 Pitane Blue Nieuwsradio
De invoering van CBAM verliep gefaseerd. Sinds 1 oktober 2023 al bevond de regeling zich in een overgangsfase. In deze periode, die liep tot en met 31 december 2025, lag de nadruk volledig op rapportage. Importeurs moeten in kaart brengen hoeveel CO₂-uitstoot gepaard gaat met hun ingevoerde goederen, maar hoeven daar nog geen financiële consequenties aan te verbinden. Dit geeft bedrijven de tijd om hun processen aan te passen en inzicht te krijgen in hun emissiegegevens.
Sinds 1 januari 2026 veranderde dat beeld ingrijpend. De rapportage wordt nu direct gekoppeld aan een financiële verplichting. Importeurs moeten vanaf dat moment daadwerkelijk CBAM-certificaten aanschaffen, gebaseerd op de uitstoot die zij hebben gerapporteerd. Hoe hoger de CO₂-uitstoot van de geïmporteerde producten, hoe groter de financiële last. Daarmee wordt duurzaamheid niet langer een vrijblijvende factor, maar een directe kostenpost binnen de internationale handelsketen.
Het Europese emissiehandelssysteem, beter bekend als het EU Emissions Trading System (EU ETS), vormt al jaren de ruggengraat van het Europese klimaatbeleid. Waar CBAM zich richt op importproducten van buiten de Europese Unie, draait het ETS juist om de uitstoot van bedrijven binnen de EU zelf. De twee systemen zijn nauw met elkaar verweven en versterken elkaar in de strijd tegen CO₂-uitstoot. Binnen het EU ETS geldt het principe dat de vervuiler betaalt. Bedrijven in sectoren zoals energie, industrie en luchtvaart moeten beschikken over emissierechten voor elke ton CO₂ die zij uitstoten. Deze rechten kunnen zij kopen of verhandelen op de markt. Het totaal aantal beschikbare rechten wordt geleidelijk afgebouwd, waardoor de prijs van uitstoot stijgt en bedrijven worden gestimuleerd om te investeren in schonere technologieën.
Om kleinere bedrijven enigszins te ontzien, is er sinds 2025 een belangrijke vereenvoudiging ingevoerd. Importeurs die minder dan 50 ton aan CBAM-goederen per jaar invoeren, zijn vrijgesteld van de verplichting om certificaten aan te schaffen. Deze maatregel moet voorkomen dat kleinere spelers onevenredig zwaar worden belast door de administratieve en financiële eisen van het systeem, terwijl de kern van de regeling intact blijft.
samenwerking
De impact van CBAM reikt verder dan alleen financiële verplichtingen. Bedrijven moeten hun administratie en rapportageprocessen op orde hebben en nauwkeurig bijhouden hoeveel uitstoot met hun importen gepaard gaat. Dit vraagt om samenwerking binnen de keten, waarbij ook leveranciers buiten de EU transparanter moeten worden over hun productieprocessen. Voor veel organisaties betekent dit een fundamentele verandering in de manier waarop zij hun inkoop en logistiek organiseren.
Voor bedrijven betekent dit een dubbele realiteit. Enerzijds blijven zij binnen het EU ETS verantwoordelijk voor hun eigen uitstoot en de bijbehorende kosten. Anderzijds krijgen zij, via CBAM, te maken met extra verplichtingen wanneer zij goederen van buiten de EU importeren. Dit maakt het speelveld complexer, maar ook consistenter vanuit klimaatperspectief.
Binnen deze veranderende realiteit speelt ook ondersteuning een belangrijke rol. Bedrijven als Bongers Customs Services benadrukken dat importeurs niet alleen te maken krijgen met nieuwe regels, maar ook met de praktische uitvoering daarvan. Het correct verwerken van CBAM-gerelateerde douaneformaliteiten wordt essentieel om compliant te blijven.
duurzamer
Met de invoering van CBAM zet de Europese Unie een stevige stap richting een duurzamer handelsbeleid. Door CO₂-uitstoot ook aan de grens te beprijzen, wordt niet alleen de eigen industrie beschermd, maar ook een wereldwijd signaal afgegeven. Producenten buiten Europa worden gestimuleerd om hun processen te verduurzamen, terwijl importeurs binnen de EU worden gedwongen om bewuster te kiezen. De komende jaren zullen uitwijzen hoe groot de impact daadwerkelijk wordt, maar één ding staat vast: stilzitten is geen optie meer.
and then