Droogte slaat hard toe en waterverdeling onder druk, schepen moeten wachten en boeren voelen gevolgen.

Nederland kampt met een feitelijk watertekort. Rijkswaterstaat heeft op advies van de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) besloten om op te schalen naar niveau 2, wat betekent dat de vraag naar water groter is dan het aanbod. Die stap werd voor het laatst gezet in 2022 en onderstreept hoe ernstig de situatie inmiddels is geworden door de aanhoudende droogte en lage waterstanden.

grote rivieren

Door het gebrek aan regen en de beperkte aanvoer van water via de grote rivieren komt er minder water het land binnen. Tegelijkertijd stijgt de vraag juist door het warme weer. Het gevolg is dat de waterstanden in de rivieren historisch laag zijn en dat er keuzes moeten worden gemaakt over de verdeling van het beschikbare water. Volgens Rijkswaterstaat is het noodzakelijk om prioriteiten te stellen om te voorkomen dat essentiële functies in de knel komen.

De drinkwatervoorziening blijft volgens de autoriteiten buiten schot. Drinkwater is en blijft beschikbaar voor huishoudens en bedrijven. Toch doen drinkwaterbedrijven een nadrukkelijke oproep aan burgers om bewust met water om te gaan. Die oproep geldt niet alleen tijdens deze droge periode, maar zou volgens hen het hele jaar door serieus genomen moeten worden.

de gevolgen

De verwachting is dat de droogte nog enige tijd aanhoudt. Daarom worden extra maatregelen getroffen om het beschikbare water zo efficiënt mogelijk te benutten. Daarbij werken Rijkswaterstaat, waterschappen, drinkwaterbedrijven, provincies en ministeries nauw samen. Er wordt per regio gekeken wat nodig is om de gevolgen van het tekort te beperken.

Om het waterpeil beter te reguleren, worden onder meer stuwen ingezet op takken van de Rijn. Daarnaast worden op verschillende plekken noodpompen gebruikt om zoet water te verspreiden naar gebieden waar tekorten dreigen. Tegelijkertijd wordt geprobeerd om verzilting tegen te gaan. Zo zullen sluizen minder vaak open gaan om te voorkomen dat zout water verder het land binnendringt. Deze maatregel heeft wel gevolgen voor de scheepvaart. Binnenvaart- en plezierschepen zullen rekening moeten houden met langere wachttijden.

De waterstand op de Rijn en de IJssel is op dit moment lager dan normaal voor de tijd van het jaar. Over 24 uur zal de waterstand naar verwachting lager zijn dan normaal voor de tijd van het jaar. Over 48 uur zal de waterstand naar verwachting lager zijn dan normaal voor de tijd van het jaar.
De afvoer van de Maas is normaal voor de tijd van het jaar. Over 24 uur zal de afvoer naar verwachting op of rond normaal niveau zijn. Over 48 uur zal de afvoer naar verwachting op of rond normaal niveau zijn.

Ook voor landbouw en natuur heeft het watertekort directe consequenties. In bepaalde regio’s gelden beperkingen voor het onttrekken van water uit grond, beken en sloten. Dat betekent dat er op sommige plekken niet meer gesproeid mag worden. Deze maatregelen zijn bedoeld om te voorkomen dat het beschikbare water te snel uitgeput raakt.

Hagestein

Een belangrijke rol is weggelegd voor de stuw bij Hagestein. Door deze stuw iets open te zetten, kan extra zoet water via de Lek naar West-Nederland worden geleid. Dit helpt om het oprukkende zoute water terug te dringen en zorgt ervoor dat er voldoende zoet water beschikbaar blijft voor onder meer drinkwaterproductie, landbouw en natuurgebieden.

De afgelopen weken zijn al diverse stappen gezet om de situatie onder controle te houden. Zo is er extra zoet water opgeslagen in het IJsselmeer en Markermeer. Daarnaast zijn regionale waterpeilen verhoogd en zijn pompen en sluizen ingezet om het water beter over het land te verdelen. Deze maatregelen moeten ervoor zorgen dat Nederland de droge periode zo goed mogelijk doorkomt.

zorgvuldigheid

De huidige situatie maakt duidelijk hoe kwetsbaar de watervoorziening kan zijn bij langdurige droogte. Hoewel de drinkwatervoorziening voorlopig niet in gevaar is, vraagt het watertekort om voortdurende aandacht en zorgvuldig beheer. De komende weken zullen bepalend zijn voor hoe de situatie zich verder ontwikkelt en of aanvullende maatregelen nodig zullen zijn.