De mogelijke aanleg van een ERS-traject vraagt om een gedegen voorbereiding. Hierbij zal in het bijzonder gekeken worden naar de investeringsbereidheid van andere partijen naast de Rijksoverheid en of er voldoende transporteurs bereid zijn ERS te zullen gaan gebruiken.

Steeds meer vormt de beschikbaarheid van laadinfrastructuur voor elektrische vrachtwagens en de daarvoor noodzakelijke netcapaciteit een knelpunt voor een succesvolle transitie naar emissievrij wegtransport. Electric Road Systems (ERS) vormen een innovatieve benadering in de strijd tegen klimaatverandering en luchtvervuiling, vooral binnen de transportsector. Deze systemen, die nog in een experimentele fase zijn, bieden een directe elektriciteitsvoorziening aan voertuigen terwijl ze rijden, wat vooral relevant is voor zwaar transport zoals vrachtwagens.

Nederland zet een grote stap richting een schonere toekomst met de invoering van zero-emissiezones in dertig tot veertig gemeenten vanaf 2025. Deze ingrijpende maatregel betekent dat alleen nieuwe, emissievrije vrachtwagens deze zones mogen betreden. Voor bestaande vrachtwagens is er een overgangsregeling tot 2030. Deze verandering is onderdeel van een bredere strategie om de uitstoot van de wegtransportsector te verminderen, waarbij de focus verschuift van dieselvrachtwagens naar emissievrije alternatieven.

Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, samen met de vertegenwoordigers van de vervoerssector zoals evofenedex, TLN en VERN, hebben het concept-meerjarenprogramma 2026-2030 geïnitieerd. Dit programma richt zich op de verduurzaming en innovatie van het wegtransport. Interessant is dat er plannen zijn om al in 2024 te starten met de verduurzamings- en innovatiemaatregelen. Een concept-stimuleringspakket voor de periode 2024-2025 werd ook opgesteld en ter consultatie aangeboden via internet. Uit deze consultatie kwamen 36 reacties, waarvan 32 openbaar zijn gemaakt. De meeste feedback kwam van belangengroepen en individuen die direct betrokken zijn bij aspecten zoals laadinfrastructuur en de exploitatie van elektrische en waterstofvrachtwagens.

Electric Road Systems (ERS)

De invoering van de vrachtwagenheffing zal ook een rol spelen, waarbij de opgehaalde fondsen met rente terugbetaald dienen te worden. De algemene reactie op het concept-stimuleringspakket en het meerjarenprogramma was positief. Toch bestaat er geen consensus over de haalbaarheid van Electric Road Systems (ERS). Er zijn zorgen over de volwassenheid van deze technologie en het aanwezige draagvlak. Sommige partijen pleiten voor een verschuiving naar batterijtechnologie, gezien de snelle ontwikkelingen op dit gebied.

De ERS-concepten bouwen voort op elektriciteit die aan het voertuig wordt geleverd door bovenleidingen of vanuit de grond (weg). Bovengrondse transmissietechnologie is gebaseerd op geleiding, waarbij het voertuig via een soort pantograaf verbinding maakt met de transmissielijnen. De grondgebonden technologieën kunnen geleidend of inductief zijn.

De implementatie van ERS zou aanzienlijke investeringen vereisen zonder bestaande infrastructuur, wat leidt tot extra kosten voor kabels, transformatoren en andere infrastructuur. Er zijn ook zorgen over de impact op het elektriciteitsnet. Anderzijds zien sommige partijen ERS juist als een oplossing voor bestaande vraagstukken en een middel om de uitrol van elektrische vrachtwagens te versnellen. De Nationale Agenda Laadinfrastructuur benadrukt het belang van standaardisatie en een Europese aanpak voor het succes van ERS. Er zijn ook suggesties om de middelen voor ERS te herverdelen naar direct haalbare technologieën, zoals subsidies voor elektrische vrachtwagens.

De technologie achter ERS is gebaseerd op verschillende methoden om elektriciteit over te brengen naar voertuigen. Een van de meest besproken methoden is het gebruik van bovenleidingen, vergelijkbaar met die gebruikt bij trams of treinen. Vrachtwagens uitgerust met een pantograaf (een uitschuifbare arm) kunnen deze bovenleidingen gebruiken om tijdens het rijden stroom te ontvangen. Een andere methode is het inductief laden, waarbij elektriciteit draadloos wordt overgedragen via spoelen die in het wegdek zijn ingebed.

De kosten voor de aanleg van een ERS-traject zijn aanzienlijk: € 3,3 miljoen per kilometer in beide rijrichtingen (exclusief de kosten voor het afsluiten van de autosnelweg), maar recente studies10 tonen aan dat deze kosten, onder voorwaarden, kunnen worden terugverdiend.

De kosten voor het aanleggen van de nodige infrastructuur zijn aanzienlijk. Voor bovenleidingen betekent dit het opzetten van een netwerk van elektrische leidingen boven wegen, en voor inductief laden de integratie van technologie in het wegdek. Daarnaast zijn er vragen over de duurzaamheid van de technologie, gezien de snelle vooruitgang in batterijtechnologie en andere vormen van duurzaam vervoer.