Duizenden diabeten riskeren boete door vergeten rijbewijsregel, veel patiënten weten niet dat ze hun rijbewijs regelmatig moeten vernieuwen.
Wie diabetes heeft en met de auto rijdt, moet over een aangepast rijbewijs beschikken. Toch blijkt een aanzienlijk deel van de Belgische diabetespatiënten niet op de hoogte te zijn van die wettelijke verplichting. De Belgische Diabetes Liga’s en verkeersinstituut Vias trekken daarom aan de alarmbel. Wie zonder het juiste rijbewijs achter het stuur kruipt, riskeert niet alleen een boete, maar kan bij een ongeval ook problemen krijgen met de verzekering. Dat meldt VRT NWS.
Naar schatting hebben ongeveer één miljoen Belgen diabetes, in de volksmond ook suikerziekte genoemd. Het gaat om een chronische aandoening waarbij het lichaam er onvoldoende in slaagt om de hoeveelheid suiker in het bloed in evenwicht te houden. De diagnose heeft voor patiënten verschillende gevolgen. Zo moeten zij vaak rekening houden met hun voeding, hun bloedsuikerwaarden nauwlettend opvolgen en in bepaalde gevallen zelf insuline toedienen.
wettelijk verplicht
Minder bekend is dat diabetes ook gevolgen heeft voor het rijbewijs. Uit een bevraging van 1.100 mensen met diabetes door de Belgische Diabetes Liga’s en Vias blijkt dat één op de vijf patiënten niet weet dat een aangepast rijbewijs wettelijk verplicht is. Bovendien denkt één op de vier ondervraagden dat zo’n aangepast rijbewijs alleen onder bepaalde omstandigheden noodzakelijk is.
Dat laatste klopt volgens Vias niet. De verplichting geldt voor iedereen bij wie diabetes is vastgesteld, ongeacht de vorm van diabetes of de behandeling die de patiënt krijgt. “Het is verplicht voor elke persoon met diabetes, ongeacht het type of de behandeling”, benadrukt Stef Willems van Vias bij VRT NWS. Voor professionele bestuurders gelden bovendien strengere termijnen.
Volgens Willems bestaat er daardoor een opvallend verschil tussen de wettelijke voorschriften en wat patiënten daadwerkelijk weten en doen. “Er is dus een grote kloof tussen wat de wet zegt en wat mensen met diabetes in de praktijk weten of doen. Rijden zonder aangepast rijbewijs kan gevolgen hebben voor de verzekering. Mogelijk komt die niet tussen of je krijgt een boete.”
De verplichting heeft te maken met de mogelijke gevolgen die diabetes kan hebben tijdens het autorijden. Bloedsuikerwaarden kunnen te hoog worden, wat hyperglycemie wordt genoemd, maar ook te laag zakken. In dat laatste geval is sprake van hypoglycemie, ook wel een ‘hypo’. Zo’n situatie kan onder meer invloed hebben op het concentratievermogen van een bestuurder.
“Diabetes kan evolueren in de tijd, ook slecht. Het is belangrijk dat je die goed onder controle houdt”, vertelt Kris De Vuyst, patiëntexpert bij de Diabetes Liga. De Vuyst weet uit eigen ervaring hoe een te lage bloedsuikerwaarde zich kan uiten. “Als ik een ‘hypo’ heb, krijg ik een zweterig gevoel en beginnen mijn handen te trillen. Je lijdt dan aan concentratieverlies, en dat wil je natuurlijk niet tijdens het rijden”, getuigt hij.
Technologie kan patiënten helpen om hun waarden voortdurend in de gaten te houden. De Vuyst gebruikt daarvoor een sensor. "Ik heb een sensor in mijn arm. Via de smartphone kan ik altijd controleren wat mijn waarden zijn en indien nodig bijsturen met insuline of suikers."
Veel bestuurders met diabetes zorgen er om die reden voor dat ze iets met suiker binnen handbereik hebben wanneer ze onderweg zijn. Een cola of koekje in de auto kan bijvoorbeeld worden gebruikt wanneer de bloedsuikerwaarde te laag dreigt te worden. De wettelijke regels rond het rijbewijs zijn duidelijk. Zodra iemand de diagnose diabetes krijgt, moet die persoon volgens de informatie van VRT NWS binnen vier werkdagen een aangepast rijbewijs aanvragen. Vervolgens moet dat rijbewijs iedere vijf jaar worden vernieuwd. Wie beroepsmatig als chauffeur aan de slag is, moet dat iedere drie jaar doen.
rijgeschiktheidsattest
Patiënten moeten die verplichting zelf opvolgen. Na een bezoek aan de huisarts of endocrinoloog kunnen zij met een ingevuld rijgeschiktheidsattest naar de gemeente om hun rijbewijs in orde te brengen. Voor professionele bestuurders verloopt de procedure anders. Zij ontvangen van hun behandelende arts een rijgeschiktheidsadvies, waarna de arbeidsgeneesheer dat advies kan omzetten in een attest.
Voor patiënten die niet weten dat deze regels bestaan, kan dat onverwachte gevolgen hebben. Zeker wanneer zij betrokken raken bij een verkeersongeval en blijkt dat hun rijbewijs niet aan de wettelijke voorwaarden voldoet. Volgens De Vuyst is het niet zo vreemd dat de verplichting soms uit het oog wordt verloren. Bij een diabetesdiagnose krijgen patiënten immers heel wat nieuwe informatie te verwerken. Bovendien zouden ook huisartsen niet altijd aan de rijbewijsregels denken.
“Sommige patiënten zijn niet goed geïnformeerd, want soms denken huisartsen er zelf niet aan. Patiënten staan er misschien ook niet bij stil dat het belangrijk zou kunnen zijn. Maar dat is ook logisch, want bij een diagnose komt zoveel kijken. Ik kan me dus best voorstellen dat zij, en ook artsen, dat over het hoofd zien.” De Diabetes Liga roept patiënten daarom niet alleen op om hun administratieve verplichtingen na te kijken, maar ook om hun gezondheid goed te blijven opvolgen voordat ze de weg opgaan.
