Tag archieven: ouders

Gemeenten onder druk: kilometervergoeding omhoog en ouders krijgen extra geld

De stijgende brandstofprijzen werken nadrukkelijk door in het beleid rond leerlingenvervoer.

Gemeenten krijgen het advies om ouders financieel tegemoet te komen nu de onbelaste kilometervergoeding wordt verhoogd. Die vergoeding gaat van €0,23 naar €0,25 per kilometer en geldt met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2026. Daarmee wil het kabinet de pijn van de fors duurdere benzine deels verzachten.

De maatregel maakt onderdeel uit van het Belastingplan 2027, maar wordt al eerder in de praktijk gebracht. De staatssecretaris van Financiën heeft namelijk aangegeven dat gemeenten en andere betrokken partijen niet hoeven te wachten op de formele wetswijziging. De nieuwe tarieven mogen alvast worden toegepast en verwerkt. Dat betekent concreet dat ouders die hun kinderen zelf naar school brengen en daarvoor een vergoeding ontvangen, met terugwerkende kracht recht hebben op een hogere tegemoetkoming.

sturende rol

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) speelt hierin een sturende rol. De organisatie adviseert gemeenten om de verhoging van de kilometervergoeding ook door te voeren in de normbedragen voor het leerlingenvervoer. Om die reden zijn de basisnormbedragen in de modelverordening aangepast. Daarmee wordt geprobeerd om landelijk meer uniformiteit te creëren en ouders niet afhankelijk te laten zijn van lokaal uiteenlopend beleid.

Achter deze aanpassing zit een duidelijke gedachte. Gemeenten stimuleren al langer dat ouders, waar dat mogelijk is, hun kinderen zelf naar school brengen. Dat kan bijvoorbeeld efficiënter zijn dan georganiseerd vervoer en geeft ouders meer flexibiliteit. Tegelijkertijd wordt erkend dat de stijgende brandstofkosten voor veel gezinnen een flinke belasting vormen. Met de verhoging van de kilometervergoeding wordt geprobeerd die extra kosten enigszins te compenseren.

Foto: © Pitane Blue – leerlingenvervoer

Voor gemeenten betekent dit dat zij niet alleen het nieuwe tarief kunnen overnemen, maar ook dat zij bestaande vergoedingen moeten herzien. Ouders die al een vergoeding ontvangen op basis van de kilometerregeling, kunnen aanspraak maken op een nabetaling over de periode vanaf 1 januari 2026. Dat kan administratief de nodige inspanning vergen, omdat eerdere uitbetalingen moeten worden gecorrigeerd.

bestaande middelen

Hoewel de maatregel voor ouders positief uitpakt, brengt deze ook uitdagingen met zich mee voor gemeenten. Er is namelijk een belangrijk aandachtspunt: het rijk stelt vooralsnog geen extra budget beschikbaar om de hogere kosten op te vangen. Gemeenten moeten de extra uitgaven dus uit hun bestaande middelen bekostigen. Dat kan druk zetten op de gemeentelijke begrotingen, zeker in een tijd waarin veel lokale overheden al te maken hebben met financiële krapte.

De vraag is dan ook hoe gemeenten hiermee omgaan. Sommige gemeenten zullen de verhoging zonder veel discussie doorvoeren, mede omdat het advies van de VNG zwaar weegt. Andere gemeenten zullen mogelijk kritischer kijken naar de financiële gevolgen en zoeken naar manieren om de kosten te beperken. Denk daarbij aan strengere voorwaarden voor vergoedingen of een heroverweging van het beleid rond leerlingenvervoer.

Voor ouders is de boodschap in ieder geval duidelijk: er komt extra compensatie aan voor de kilometers die zij maken om hun kinderen naar school te brengen. Zeker voor gezinnen die dagelijks flinke afstanden moeten afleggen, kan het verschil van twee cent per kilometer op jaarbasis oplopen tot een merkbaar bedrag.

De komende periode zal moeten blijken hoe gemeenten deze wijziging concreet gaan doorvoeren en hoe zij omgaan met de financiële gevolgen. Vaststaat dat de stijgende brandstofprijzen een blijvende impact hebben op beleid en portemonnee, en dat zowel ouders als gemeenten zich moeten aanpassen aan deze nieuwe realiteit.

Zelfstandigheid in het leerlingenvervoer kan taxisector veel omzet kosten

Voor leerlingen die niet zelfstandig naar school kunnen of ver weg wonen, komen gemeenten nu met een speciaal programma.

In tegenstelling tot wat veel mensen denken zijn gemeenten helemaal niet verplicht om kinderen met taxibusjes naar het speciaal onderwijs te brengen. Vervoer is kostbaar en wettelijk heeft de gemeente de taak om het goedkoopst mogelijke vervoer te bekostigen. Sommige kinderen kunnen prima op een andere manier naar school en steeds meer gemeenten doen onderzoek naar de mogelijkheden om kinderen te stimuleren om zelfstandiger te worden zodat ze zelf naar school kunnen reizen.

Daarbij wordt niet enkel gekeken naar de mogelijkheden om openbaar vervoer in te zetten, maar ook zijn elektrische fietsen steeds meer in trek om zelfstandigheid nog aantrekkelijker te maken. Ondertussen zijn Amersfoort en Oldenzaal als voortrekkers om samen met de ouders te kijken naar andere vervoersvormen voorbeelden voor veel verantwoordelijken binnen andere gemeenten.

bekostiging

Sinds 1987 zijn gemeenten financieel verantwoordelijk voor het bieden van een bekostiging leerlingenvervoer en krijgen zij hiervoor middelen in het gemeentefonds. Sindsdien heeft ze de wettelijke taak om, weliswaar binnen criteria, te zorgen voor een vergoeding voor passend vervoer naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school, die aansluit op de levensovertuiging van de ouders en/of de leerling. 

Dennis Wiersma – minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs – foto: Pitane Blue

Kwetsbare kinderen zitten soms uren in een busje op weg naar en van school, waardoor ze vervolgens overprikkeld en moe in de klas zitten.

Pas de laatste tijd, mede door de negatieve publiciteit in de pers, de aandacht in de Tweede Kamer en het advies van de verantwoordelijke Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs Dennis Wiersma, is het besef gekomen dat er vaak voorbij werd gegaan aan de volgorde van mogelijkheden bekijken om kinderen op maat naar school te brengen.

vertrouwen

Het leerlingenvervoer in Nederland heeft te lang onder druk gestaan door grote personeelstekorten in de taxisector. Te veel leerlingen kwamen te laat op school en ouders konden niet meer vertrouwen op de vervoerders, die op hun beurt in een aantal gevallen de schuld bij de gemeenten teruglegden. 

Over de reistijd, wisselende chauffeurs, drukte in het busje en de kwaliteit van de chauffeur zijn ouders het vaakst ontevreden. Verder worden zaken genoemd als: wisselende routes, ontbrekende communicatie, busjes die te laat komen, fouten in de planning, problemen met gebruik van een opstaphalte en het ontbreken van begeleiding in het taxibusje. 

Het zoeken naar alternatieven voor de gemeenten is geen gemakkelijke klus maar zal de taxisector geld kosten, met name in het doelgroepenvervoer. Voor de toekomst kunnen aanbestedingen er anders uit zien, en is aangepast vervoer niet zo vanzelfsprekend taxivervoer.

Wat passend vervoer is, is niet bij wet gedefinieerd en moet per leerling onderzocht worden. Gebruikelijke vergoedingen zijn een fietskilometervergoeding voor de leerling en al dan niet een begeleider, een vergoeding voor het gebruik van het openbaar vervoer voor de leerling en al dan niet een begeleider, een vergoeding voor het gecombineerd of aangepast taxivervoer en een vergoeding voor de inzet van de eigen auto van de ouder/verzorger.

vervoer met de fiets

De gemeente kijkt eerst of de leerling zelfstandig of eventueel onder begeleiding met de fiets naar school kan gaan. De leerling kan dan in aanmerking komen voor een fietsvergoeding. Als er begeleiding nodig is, dan is de ouder daar zelf verantwoordelijk voor. Als de gemeente vindt dat begeleiding noodzakelijk is, dan wordt zowel een fietsvergoeding uitbetaald voor de leerling als voor de begeleider.

openbaar vervoer

Kan de leerling niet met de fiets naar school, dan kijkt de gemeente of de leerling met het openbaar vervoer kan reizen. Ook hier geldt dat als begeleiding noodzakelijk is, er ook een vergoeding wordt uitbetaald voor de kosten van de reis met het openbaar vervoer van de begeleider.

aangepast vervoer

In een aantal gevallen kunnen leerlingen niet met de fiets of het openbaar vervoer naar school. Dan regelt de gemeente aangepast vervoer. De leerling wordt dan met een taxi of een busje naar school gebracht. De ouder zorgt ervoor dat het kind op tijd klaar staat als hij of zij wordt opgehaald en dat er iemand bij de opstapplaats of thuis aanwezig is als het kind wordt teruggebracht.

eigen vervoer/vervoersvergoeding

Als er aanspraak bestaat op een vervoersvoorziening, kan het college de ouder(s) op aanvraag toestaan de leerling zelf te vervoeren of te laten vervoeren. De vervoerskosten worden dan door de gemeente vergoed. Voorwaarde die daaraan wordt verbonden is dat dit goedkoper is dan het vervoer dat op grond van de Verordening kan worden verstrekt (openbaar vervoer of aangepast vervoer), dan wel, dat andere vervoersvoorzieningen niet toegankelijk of geschikt zijn. Met dat laatste wordt bedoeld, dat deze vormen van vervoer redelijkerwijs niet van de leerling kunnen worden verlangd, gelet op zijn handicap. Dit moet door de ouder(s) onderbouwd worden met objectieve gegevens van deskundigen.

Het verdriet van leerlingen, ouders en chauffeurs

Het heeft nu de volle aandacht, maar oplossingen zijn noodverbanden.

“Dat naar elkaar wijzen is gekmakend”, legde Wiersma zijn frustratie uit. Hoe is het zover kunnen komen dat een sector zo diep naar de afgrond is afgezakt? Het moet elektrisch, het moet duurzaam, het moet goedkoop, het moet politiek niet schaden, het moet alles behalve kinderen die om zorg vragen op en betrouwbare manier van huis naar school of dagbesteding brengen.

Haagse zaak

“Een hongerloontje”, gaf de minister toe. Chauffeurs die als eerste aangesproken worden op de resultaten van jarenlang politiek beleid en afglijden naar de afgrond. Het gevolg van een sector die meewerkte aan zichzelf uitknijpen onder de noemer marktwerking. Alles keurig geregeld in de Wet Personenvervoer 2000 (Wp2000) die per 1 januari 2001 van start ging en als doel had zowel de kwaliteit en de efficiëntie van het vervoer te verbeteren als de kostprijs van het vervoer te verlagen.

Chauffeurs die niet altijd even gemakkelijke kinderen een beetje in bedwang proberen te houden en tegelijkertijd op de weg letten. En dat alles voor een uurloon van twaalf euro per uur. Een loon wat onderwerp van strijd is en tot op vandaag vakbonden CNV en FNV en werkgeversorganisatie KNV al maanden mee bestoken. Zo erg dat de NEA index twee weken later zal worden vastgesteld omdat er nog geen nieuwe cao is. Het gaat om private bedrijven waar het kabinet maar een beperkte rol in heeft.

aanbesteding

De Wet Personenvervoer voorzag voor het taxivervoer een andere marktordening, namelijk een bijna volledige liberalisatie waarin ieder die aan enkele minimale voorwaarden voldeed de weg op kon als taxichauffeur. Daar tegenover stond de opkomst van regiecentrales. Een oplossingsmodel aan ambtenaren opgedrongen door verbinders die succesvol zijn in aanbestedingen omdat ze een brug weten te slaan tussen de behoeften van reizigers, de visie en middelen van publieke organisaties en het aanbod van vervoerders.

Althans, dat was de theorie maar het is eerder een model waarin geen ruimte meer is voor de gedrevenheid van kleine locale ondernemers die leerlingen met passie naar school brengen en indien noodzakelijk rechtstreeks in contact staan met de ouders wanneer er onverhoopt onderweg een vertraging is.

Het heeft nu de volle aandacht, maar oplossingen zijn noodverbanden.

Politiek Den Haag is het daar over eens en wil decentralisatie terugdraaien. Als de Kamer de Minister daartoe oproept, is hij ook bereid te kijken of het beter is om de decentralisatie van het leerlingenvervoer terug te draaien en weer onder te brengen bij het Rijk. Iets wat kabinet en Tweede Kamer nu nog op het bord van de gemeente gooit om daar het oplossingsmodel door de locale politiek uit te zoeken. De gemeenten zijn sinds 1986 verantwoordelijk voor de uitvoering van het leerlingenvervoer.

aansprakelijk

Geen makkelijke opgave, want elke oppositiepartij wil een verantwoordelijke wethouder wel aansprakelijk houden voor afspraken die voortvloeiend uit aanbestedingen. Het is vandaag zo erg, dat zelfs vervoerders de locale politiek verantwoordelijk houden voor hun eigen onvermogen. Daarbij worden alle middelen uit de kast getrokken en gaat men zelfs voorbij aan het feit dat chauffeurs in veel gevallen niet eens meer willen werken voor vervoerders. Zo iets heet nu personeelstekort, maar een goede cao zal ook ten goede komen aan de leegloop in de sector!

Maar voorlopig zien we vooral noodoplossingen. Het zijn lapmiddelen, en dat is schrijnend. Kamerlid Paul van Meenen wil gemeenten verplichten een taxi te betalen als het niet lukt om het vervoer op een andere manier te regelen. Dat is in de eerste plaats de oplossing om het verdriet bij kinderen en ouders te verzachten. De vraag is alleen, waar haal je die taxi vandaan? Daar tegenover staat ook dat de gemeenten de belastingbetaler dan twee keer laten opdraaien voor hetzelfde vervoer. Ook ingewikkelde toestanden voor de ouders, want wie belt de taxi die nog vrij is en wat doet de rest van de ouders?

aandacht

De sector Taxi en Zorgvervoer ziet al jaren de problemen groter worden. Veel aanbestedingen draaien uit op een drama, een politieke twist, een media spektakel, een duur onderzoek en aansluitend droevige conclusies waar in de meeste gevallen iedereen langs de zijlaan verantwoordelijk wordt gesteld. Niet de politiek, de visie van de vervoerder of het systeem van aanbesteden waar vragen over worden gesteld. Om aandacht te vragen voor dat probleem was het noodzakelijk dat voorafgaand aan het commissiedebat Elijah Delsink, voorzitter van de brancheorganisatie Leerlingenbelang Voortgezet Speciaal Onderwijs (LBVSO) een petitie met 100.000 handtekeningen aan de Minister moest aanbieden.

Het heeft nu de volle aandacht, maar oplossingen zijn noodverbanden. En dat is het verdriet van leerlingen, ouders en chauffeurs. Er moet iets gebeuren om de problemen met het vervoer van leerlingen naar het speciaal onderwijs op te lossen, maar op de korte termijn zijn we aangewezen op noodmaatregelen. Hoe moeilijk kan het zijn om iemand van A naar B te brengen?

CBR wil ook ouders bereiken

Het CBR is een tijdje geleden gestart met een nieuwe socialmediacampagne: Hulp bij Rijbewijs Struggles. Ze zijn deze campagne gestart om Rijbewijstips en de Rijschoolzoeker onder de aandacht te brengen bij jongeren. Nu willen ze ook de aandacht van de ouders van deze jongeren. Het halen van het rijbewijs is een belangrijke mijlpaal in het leven. Iedereen wil natuurlijk in één keer zijn rijbewijs halen maar de praktijk wijst anders uit. Vorig jaar zijn voor personenauto (B) 327.011 praktijkexamens afgenomen en zijn 172.528 kandidaten geslaagd. Dat is 52,8 procent, iets meer dan de helft. Voor de bromfiets zijn vorig jaar 34.046 praktijkexamens afgenomen en 28.272 kandidaten geslaagd. Dat is een slagingspercentage van 83 procent.

Uit onderzoek blijkt dat het heel belangrijk is om ouders te betrekken in het rijbewijstraject van hun kind. Ouders kunnen een belangrijke rol spelen in het rijbewijstraject van hun kind. Ouders kunnen hier waarschijnlijk meer in betekenen dan ze misschien zelf weten. Het begint allemaal bij een goede voorbereiding, de juiste rijschool kiezen is er hier één van. Kies een rijschool met een goed slagingspercentage, landelijk is dat percentage gemiddeld 50 procent. Je kunt een rijschool bij je in de buurt vinden met de Rijschoolzoeker op de website van het CBR.

Stimuleer je kind om een theoriecursus te volgen, ze zullen hier veel aan hebben tijdens de rijlessen. Heeft je kind geen DigiD, zorg dat hij of zij deze aanvraagt, deze heeft je kind nodig om een rijschool te machtigen. Ook heeft je kind DigiD nodig om een theorie-examen te reserveren bij het CBR en om een Gezondheidsverklaring naar het CBR te kunnen sturen. Zorg dat je kind op tijd zijn theorie-examen via Mijn CBR reserveert. Ook moet de rijschool gemachtigd worden aan het begin van de rijopleiding via Mijn CBR. Zorg dat je kind meteen aan het begin van de rijopleiding een gezondheidsverklaring op stuurt naar het CBR. Je kind moet voldoende rijlessen nemen, hoeveel dit er moeten zijn kan bepaald worden door de rijopleider. Een Tussentijdse toets (proefexamen) kan je kind ook helpen tijdens de voorbereiding naar het rijexamen. Je kind moet tijdig en in overleg met de rijschool een rijexamen inplannen. Ook is het verstandig dat je kind tijdig voor het rijexamen checkt of alle documenten voor het rijexamen er zijn. Al deze tips van het CBR aan ouders kunnen er misschien voor zorgen dat slagen voor het rijbewijs iets makkelijker wordt.