Wie met internetradio aan vanuit Nederland richting Duitsland of België rijdt, kan het verschijnsel waarschijnlijk herkennen.

De muziek speelt zonder problemen, maar rond het moment dat de landsgrens wordt gepasseerd, valt de uitzending plotseling stil. Soms gebeurt dat zelfs vrijwel iedere keer op dezelfde plek. Het kan daardoor lijken alsof providers hun mobiele internetverbinding precies bij de grens uitschakelen. De werkelijke verklaring zit vooral in de manier waarop mobiele netwerken werken en waarop een telefoon of auto overschakelt naar een buitenlands netwerk.

Internetradio is afhankelijk van een voortdurende mobiele dataverbinding. Zolang een telefoon of het multimediasysteem van een auto contact heeft met het Nederlandse mobiele netwerk, worden voortdurend kleine hoeveelheden audiogegevens binnengehaald. De radiospeler bewaart daarbij meestal enkele seconden audio vooruit. Die zogenoemde buffer zorgt ervoor dat een heel korte onderbreking van de internetverbinding niet onmiddellijk hoorbaar hoeft te zijn.

internetverbinding

Tijdens een normale autorit wisselt een mobiele telefoon voortdurend tussen zendmasten. Wie bijvoorbeeld over een snelweg rijdt, kan zonder het te merken eerst met zendmast A, daarna met zendmast B en vervolgens met zendmast C verbonden zijn. Binnen hetzelfde mobiele netwerk kan zo’n overdracht doorgaans bijzonder snel plaatsvinden. De telefoon blijft onderdeel van hetzelfde netwerk en de internetverbinding kan daardoor gewoon blijven functioneren.

Bij het passeren van een landsgrens ligt dat anders. Iemand die bijvoorbeeld vanuit Nederland Duitsland binnenrijdt, kan niet eindeloos verbonden blijven met het Nederlandse mobiele netwerk. Het signaal van de Nederlandse zendmasten wordt steeds zwakker, terwijl de signalen van Duitse providers juist sterker worden.

Daar komt roaming om de hoek kijken. Een toestel dat bijvoorbeeld het Nederlandse netwerk van KPN verlaat en vervolgens gebruik gaat maken van Telekom in Duitsland, maakt niet simpelweg verbinding met de eerstvolgende zendmast van hetzelfde netwerk. Het toestel moet zich bij een ander mobiel netwerk aanmelden.

internetradiostation

Daarbij moet worden vastgesteld of de gebruiker via roaming van het buitenlandse netwerk gebruik mag maken. Vervolgens moet ook de mobiele dataverbinding tot stand komen. Dat hele proces kan slechts enkele seconden duren, maar onder bepaalde omstandigheden ook aanzienlijk langer. Voor een internetradiostation is een onderbreking van een aantal seconden al voldoende om hoorbaar te worden.

Dat verklaart ook waarom de muziek soms nog heel even doorspeelt nadat de mobiele internetverbinding feitelijk al is weggevallen. De speler maakt op dat moment de resterende audiogegevens uit zijn buffer op. Zodra die voorraad muziek is verbruikt en er nog geen nieuwe gegevens binnenkomen, ontstaat stilte. Pas wanneer de telefoon of auto verbinding heeft gemaakt met het buitenlandse mobiele netwerk en mobiele data weer beschikbaar zijn, kan de audiostream verdergaan.

Opvallend is vooral dat dit bij bepaalde grensovergangen iedere keer ongeveer op dezelfde plaats kan gebeuren. Dat heeft te maken met de inrichting van mobiele netwerken. Nederlandse providers willen vanzelfsprekend een goede dekking aanbieden tot aan de Nederlandse grens, maar hoeven hun netwerk niet tientallen kilometers Duitsland of België in te laten reiken. Aan de andere kant van de grens geldt precies het tegenovergestelde voor Duitse en Belgische providers.

zendvermogen

Zendmasten verspreiden hun signalen bovendien niet simpelweg als een perfecte cirkel rondom een antenne. De antennes kunnen gericht worden en providers kunnen onder meer rekening houden met het zendvermogen, gebruikte frequenties en de hoek waaronder een antenne staat opgesteld. Daardoor kan op een bepaalde snelweg een vrij duidelijk gebied ontstaan waarin het Nederlandse netwerk snel zwakker wordt en een Duits of Belgisch netwerk juist de betere verbinding aanbiedt.

Voor automobilisten kan dat omslagpunt opvallend dicht bij de daadwerkelijke landsgrens liggen. Wie dagelijks dezelfde route rijdt, kan daardoor ervaren dat de internetradio vrijwel iedere keer rond hetzelfde hectometerpaaltje of dezelfde grensovergang stopt. Er ligt vanzelfsprekend geen technische schakelaar onder het grensbord die de verbinding verbreekt. Het is het resultaat van de dekking van de verschillende mobiele netwerken en het moment waarop het toestel besluit dat een ander netwerk noodzakelijk is.

onderbreking

Hoe lang de onderbreking duurt, verschilt per situatie. De mobiele provider en diens buitenlandse roamingpartner spelen daarbij een rol, net als de signaalsterkte, de gebruikte telefoon of auto-installatie en de beschikbaarheid van 4G of 5G. Ook de snelheid waarmee het toestel zich bij het buitenlandse netwerk registreert, bepaalt hoe snel de internetverbinding terugkomt.

Het kan daardoor voorkomen dat de overgang op de ene grensovergang vrijwel ongemerkt verloopt, terwijl de radio op een andere route tien, twintig of dertig seconden stil blijft. Als de buffer van de radiospeler groot genoeg is en de roamingwissel snel verloopt, kan de luisteraar zelfs helemaal niets merken. Duurt de overgang langer dan de hoeveelheid muziek die vooraf in de buffer is opgeslagen, dan valt de uitzending hoorbaar weg.

navigatie

Een ander opvallend verschijnsel is dat navigatie ondertussen gewoon lijkt te blijven werken. Dat betekent niet automatisch dat er toch een internetverbinding aanwezig is. Een navigatiesysteem of telefoon gebruikt voor het bepalen van de actuele positie voornamelijk satellietnavigatie, zoals GPS. Bovendien kunnen delen van de kaart en route al op het toestel aanwezig zijn. Navigatie is daardoor veel minder afhankelijk van een ononderbroken stroom mobiele gegevens dan internetradio.

Internetradio moet juist voortdurend nieuwe audiogegevens ontvangen. De combinatie van een kleine audiobuffer en de overstap van het ene nationale mobiele netwerk naar het andere maakt de grens daarom bijzonder goed hoorbaar. Waar vroeger een verkeersbord duidelijk maakte dat een automobilist een ander land binnenreed, kan tegenwoordig ook een plotseling stilvallend internetradiostation onbedoeld hetzelfde signaal afgeven.