Onderzoek toont aan dat systeem te complex is voor dagelijks gebruik.

Reizigers in Nederland zien wel degelijk kansen in flexibel openbaar vervoer, maar in de praktijk lopen zij nog te vaak vast op onduidelijkheid en een gebrek aan vertrouwen. Dat blijkt uit een onderzoek van Reizigersvereniging Rover en onderzoeksbureau Moventem onder 1200 deelnemers. De uitkomsten schetsen een dubbel beeld: enerzijds is er bereidheid om flexibel vervoer te gebruiken, anderzijds is het huidige systeem volgens veel reizigers te ingewikkeld en onvoldoende betrouwbaar.

Flexibel openbaar vervoer, waaronder de belbus, haltetaxi en vlinder, wordt steeds vaker ingezet als aanvulling op het reguliere netwerk. Vooral in gebieden waar vaste buslijnen verdwijnen of minder frequent rijden, moet deze vorm van vervoer uitkomst bieden. Toch blijkt dat reizigers hoge eisen stellen voordat zij daadwerkelijk overstappen. Betrouwbaarheid en zekerheid over aansluitingen wegen zwaarder dan snelheid of prijs. Juist op die punten schiet het systeem volgens veel deelnemers tekort.

flexibel vervoer

Het imago van flexibel vervoer speelt daarbij een grote rol. Veel reizigers zien het nog altijd als een laatste redmiddel, bedoeld voor specifieke doelgroepen, in plaats van een volwaardig alternatief. Dat beeld wordt versterkt door onduidelijkheid over hoe het systeem precies werkt. Volgens de onderzoekers is er sprake van een duidelijke kloof tussen hoe flexibel vervoer bedoeld is en hoe het door reizigers wordt ervaren.

Carien Ensing, die als projectleider vanuit Moventem betrokken was bij het onderzoek, ziet vooral een probleem in de communicatie rondom deze vorm van vervoer. “Reizigers weten gewoon niet altijd wat flexvervoer precies inhoudt”, concludeerde zij. “Zij verwachten dat het onbetrouwbaar is en denken aan speciale doelgroepenvervoer. De busjes lijken op elkaar, maar het systeem zit heel anders in elkaar.” Die verwarring zorgt ervoor dat mensen afhaken nog voordat zij het überhaupt hebben geprobeerd.

Ook onder reizigers die al ervaring hebben met flexibel ov klinkt kritiek. Het reserveren van ritten wordt vaak als omslachtig ervaren, terwijl de systemen per regio verschillen en essentiële informatie niet altijd makkelijk te vinden is. Dat leidt tot frustratie en onzekerheid, vooral wanneer aansluitingen met ander openbaar vervoer niet gegarandeerd zijn.

Naomi Geelen, die het onderzoek namens Rover coördineerde, benadrukt dat het probleem niet ligt bij de bereidheid van reizigers, maar bij de uitvoering. “Wat mij vooral opviel is dat reizigers best bereid zijn om flexibel te reizen, maar afhaken zodra het ingewikkeld wordt,” zegt zij. “Het systeem is nu te vaak bedacht vanuit de techniek, terwijl reizigers vooral duidelijkheid en zekerheid willen.” Daarmee raakt zij volgens Rover de kern van het probleem: de reiziger staat nog onvoldoende centraal bij de inrichting van flexibel vervoer.

De boodschap uit het onderzoek is duidelijk: flexibel openbaar vervoer heeft potentie, maar alleen als het eenvoudiger, duidelijker en betrouwbaarder wordt. Zonder die verbeteringen dreigt het systeem vooral een papieren oplossing te blijven, terwijl reizigers afhaken en kiezen voor andere vervoersmiddelen.

De belangenorganisatie roept overheden en vervoerders dan ook op om het roer om te gooien. Flexibel ov moet niet langer worden gezien als een bezuinigingsmaatregel, maar als een serieuze en volwaardige aanvulling op het bestaande netwerk. Dat vraagt om investeringen in betrouwbaarheid, heldere communicatie en gebruiksgemak.

aanbevelingen

Op basis van het onderzoek doen Rover en Moventem meerdere aanbevelingen. Zo moet de betrouwbaarheid van flexvervoer worden gegarandeerd, zodat reizigers kunnen vertrouwen op hun reis en aansluitingen. Daarnaast pleiten zij ervoor om het systeem vanuit de reiziger te ontwerpen en te positioneren, in plaats van vanuit technische mogelijkheden. Ook communicatie op maat is essentieel om verschillende doelgroepen beter te bereiken en het negatieve imago te doorbreken. Tot slot wordt aangedrongen op de ontwikkeling van een nationaal en laagdrempelig reserveringssysteem, zodat reizigers niet langer te maken hebben met versnipperde en onduidelijke platforms.