De maat is vol bij Deutsche Bahn.

Het Duitse spoorbedrijf grijpt hard in na een reeks geweldsincidenten en kondigt een ingrijpende maatregel aan: het drinken van alcohol wordt verboden op alle stations in Duitsland. Het verbod wordt de komende maanden stap voor stap ingevoerd op de ruim 5400 stations in het land en moet medio oktober overal van kracht zijn.

De directe aanleiding voor het besluit is een ernstig incident dat vrijdag plaatsvond. Daarbij raakte een conducteur zwaargewond nadat hij uit een rijdende trein viel. In de trein was een conflict ontstaan met een dronken zwartrijder. De situatie liep volledig uit de hand, met grote gevolgen voor het slachtoffer. Inmiddels is bekend dat de man buiten levensgevaar verkeert, maar het voorval heeft diepe indruk gemaakt binnen het spoorbedrijf.

geweld

Deutsche Bahn kampt al langer met geweld op en rond het spoor. Vorig jaar werden ongeveer 5600 incidenten gemeld. In zo’n 3000 gevallen ging het om aanvallen op spoorpersoneel. Hoeveel van deze incidenten zich precies op stations afspeelden en hoeveel in treinen, is niet duidelijk, maar de cijfers onderstrepen de ernst van het probleem. Op enkele grote stations werden eerder al maatregelen genomen, wat leidde tot een daling van het aantal incidenten. Toch bleef het aantal voorvallen in de honderden lopen.

Directeur Palla van Deutsche Bahn laat er geen twijfel over bestaan dat het bedrijf nu doorpakt. “We pakken nu door”, zegt zij resoluut in de media. Volgens haar is het alcoholverbod noodzakelijk om de veiligheid van zowel reizigers als personeel te verbeteren. “We moeten te vaak constateren dat op plekken waar alcohol wordt gebruikt, ook meer geweld wordt gebruikt.” Met deze woorden onderstreept zij de overtuiging dat drankgebruik een belangrijke rol speelt bij escalaties op stations.

Op sommige grote stations, zoals die in Keulen en Hamburg, geldt al langer een alcoholverbod. Daar mogen bier en wijn nog wel worden verkocht, maar het consumeren ervan is verboden. Volgens Palla werpen deze maatregelen hun vruchten af. Het aantal incidenten is er gedaald en ook de hoeveelheid afval op de stations is afgenomen. Deze ervaringen vormen een belangrijke basis voor de landelijke invoering van het verbod.

Toch is er ook twijfel over het effect van de maatregel. Een aantal grote stations staat in Duitsland bekend als hotspots van criminaliteit, wat er vooral ’s avonds toe leidt dat mensen zich niet graag op stations begeven. Met name vrouwen geven aan zich dan niet veilig te voelen. Volgens de media is het de vraag of een alcoholverbod op zichzelf voldoende is om die gevoelens van onveiligheid weg te nemen.

Met het landelijke alcoholverbod zet Duitsland een opvallende stap in de strijd tegen geweld op stations. Of de maatregel daadwerkelijk het gewenste effect zal hebben, zal de komende maanden moeten blijken.

Deskundigen wijzen erop dat meerdere factoren bijdragen aan de problematiek. Achterstallig onderhoud, een gebrek aan toezicht en vervuilde stations spelen eveneens een rol. Bovendien ontbreken in Duitsland toegangspoortjes zoals die in Nederland gebruikelijk zijn. Daardoor is het moeilijker om bijvoorbeeld bedelaars of overlastgevende drugsgebruikers te weren.

veiligheid

Voor de nieuwe topvrouw van Deutsche Bahn staat veiligheid hoog op de agenda. Naast het aanpakken van de historisch slechte punctualiteit wil zij vooral het vertrouwen van reizigers herstellen. Daarbij kijkt zij nadrukkelijk naar de rol van lokale overheden. Volgens haar moeten stations worden gezien als visitekaartjes van steden, wat betekent dat de verantwoordelijkheid voor veiligheid en uitstraling breder gedragen moet worden. Dat heeft ook gevolgen voor de kosten, die niet alleen bij het spoorbedrijf kunnen liggen.

Het alcoholverbod zal uitsluitend gelden in stationsgebouwen en op perrons. In de snelle ICE-treinen verandert er niets: daar blijven restauratierijtuigen gewoon open en wordt alcohol nog steeds verkocht. Ook reizigers die zelf drank meenemen, mogen die blijven nuttigen, zolang zij geen overlast veroorzaken.

discussie

De invoering van het verbod leidt inmiddels tot een stevige discussie over de handhaving. De minister van Binnenlandse Zaken staat in principe open voor het plan, maar heeft nog vragen over de uitvoerbaarheid. De politiebond GdP ondersteunt het verbod, maar waarschuwt dat handhaving zonder extra politiecapaciteit lastig zal zijn. Deutsche Bahn zelf houdt vol dat duidelijke regels, gecombineerd met consequent optreden, in de praktijk effectief zijn gebleken.