De douaniers van Nederland zetten dinsdag 10 februari hun onvrede kracht bij met zichtbare acties op strategische plekken.
Op luchthaven Schiphol en in de havens van Rotterdam en Vlissingen wordt extra streng gecontroleerd uit protest tegen de zogenoemde nullijn voor rijksambtenaren. Die maatregel betekent dat medewerkers dit jaar geen salarisverhoging en geen inflatiecorrectie krijgen, waardoor zij er financieel op achteruitgaan. Volgens de betrokken vakbonden is de maat nu vol en is actie onvermijdelijk geworden.
Op Schiphol wordt de impact voor reizigers direct merkbaar. Tussen 12.00 en 13.30 uur worden alle binnenkomende passagiers na het ophalen van hun ruimbagage volledig gecontroleerd. Ook reizigers die normaal gesproken zonder controle kunnen doorlopen omdat zij niets hebben aan te geven, worden deze middag niet ontzien. De verwachting is dat de actie zal leiden tot forse vertragingen bij het verlaten van de luchthaven en dat die vertragingen de hele dinsdagmiddag voelbaar blijven.
meerdere acties
Niet alleen het vliegverkeer krijgt te maken met de gevolgen van de actie. In de havens van Rotterdam en Vlissingen voert de Douane eveneens extra controles uit aan de poort. Dat zorgt voor vertragingen in de logistieke keten en betekent dat vrachtwagens langer moeten wachten voordat zij hun weg kunnen vervolgen. De vakbonden FNV, CNV en AC Rijksvakbonden erkennen dat hun acties overlast veroorzaken voor reizigers en vrachtwagenchauffeurs, maar benadrukken dat dit niet hun doel is. In een gezamenlijke verklaring schrijven zij: ‘Dat vinden wij oprecht vervelend. Douaniers hebben hart voor hun werk en voor de samenleving. Ze doen hun werk het liefst zo efficiënt en geruisloos mogelijk. Maar zij worden door het kabinet in een hoek gedrukt. Deze actie is nadrukkelijk geen conflict met Schiphol of met reizigers, maar met de rijksoverheid die haar eigen werknemers hard laat vallen.’
De kern van het conflict ligt bij de nullijn die door de rijksoverheid is opgelegd. Dit loondictaat houdt in dat rijksambtenaren dit jaar geen enkele vorm van salarisverhoging krijgen. Door het uitblijven van een inflatiecorrectie gaan zij er in koopkracht op achteruit. Volgens de vakbonden wordt deze maatregel in stand gehouden door de nieuwe coalitie van D66, VVD en CDA, die het beleid van het kabinet Schoof voortzet. Vooral bij de Douane zorgt dit voor grote frustratie, omdat de werkdruk hoog is en de verantwoordelijkheden steeds zwaarder worden.
nationale veiligheid
Jasper de Jong, bestuurder bij FNV Overheid, wijst op het belang van de Douane voor de nationale veiligheid. ‘De Douane is cruciaal voor de veiligheid van Nederland’, zegt hij. ‘Op Schiphol werken douaniers dagelijks samen met onder meer de marechaussee, politie en brandweer om onze grenzen veilig te houden. Het wrange is dat al die diensten wél een fatsoenlijke loonsverhoging krijgen en douaniers niet. Dat is niet uit te leggen. Al deze mensen werken even hard voor de publieke zaak.’ Volgens De Jong tast de nullijn niet alleen de koopkracht aan, maar ook het gevoel van waardering onder de medewerkers.
Ook bij CNV klinkt dezelfde zorg. Martijn den Heijer, bestuurder bij deze vakbond, benadrukt dat het werk van douaniers essentieel is voor de samenleving. ‘Iedereen kent de verhalen over onderschepte drugstransporten of onveilig speelgoed dat aan de grens wordt tegengehouden’, zegt hij. ‘Voor dat werk verdienen douaniers waardering en een fatsoenlijk loon. De nullijn ondermijnt het functioneren van de Douane en van andere uitvoeringsorganisaties. Uiteindelijk betaalt de samenleving daar de prijs voor.’ Volgens de vakbonden wordt het steeds moeilijker om personeel te behouden en nieuwe mensen te werven zolang de beloning achterblijft.
nullijn
De actie van dinsdag staat volgens de bonden niet op zichzelf. Door het hele land voeren werknemers van uitvoeringsinstanties en overheidsdiensten al weken actie tegen de nullijn. De boodschap aan de politiek is duidelijk: als de nieuwe coalitie blijft vasthouden aan de bezuiniging, zullen de acties alleen maar in intensiteit toenemen. De bonden sluiten verdere verstoringen niet uit en stellen dat de verantwoordelijkheid volledig bij de rijksoverheid ligt. ‘Wij willen dat de rijksoverheid haar verantwoordelijkheid neemt’, laten zij weten. ‘Zonder eerlijke beloning geen sterke en betrouwbare overheid.’
Aan het einde van de dag blijft het beeld hangen van douaniers die, zichtbaar aanwezig op luchthavens en in havens, hun werk blijven doen maar tegelijk een krachtig signaal afgeven. Met kleurpotloden zou je het tafereel kunnen schetsen: een potloodtekening van de aankomsthal op Schiphol, met lange rijen reizigers, koffers naast hun voeten en douaniers in uniform die geconcentreerd controles uitvoeren. Buiten de luchthaven staan vliegtuigen stil op de achtergrond, terwijl in de havenkranen en vrachtwagens wachten. In zachte kleuren is de spanning zichtbaar, maar ook de vastberadenheid van mensen die opkomen voor hun werk en hun waardigheid.
