Voormalige inhuurkrachten van het failliete Dinner Train eisen alsnog een uitkering, ondanks dat ze als zelfstandigen werkten en daar normaal gesproken geen recht op hebben.
Vakbond FNV steunt de eis en ziet hierin een belangrijke testcase voor de positie van zzp’ers in Nederland. “Dit onderzoek kan grote gevolgen hebben voor duizenden andere schijnzelfstandigen in Nederland”, zegt FNV-bestuurder Anja Dijkman. Dinner Train, dat bekendstond om luxe diners in een rijdende trein, kwam in zwaar weer toen de coronapandemie uitbrak en de treindiners stil kwamen te liggen.
De daaropvolgende stijging van de energieprijzen in 2022 maakte het concept onhoudbaar, waarna het bedrijf failliet ging. Een doorstart bleek niet haalbaar, waardoor zo’n vijftig inhuurkrachten met lege handen achterbleven. Omdat zij als zzp’er werkten, nam uitkeringsinstantie UWV hun loonbetaling niet over, zoals bij werknemers in loondienst wel gebeurt. Daarnaast zouden sommige flexwerkers nog duizenden euro’s aan achterstallig loon tegoed hebben.
Toch is er nu hoop voor de oud-freelancers, nu vakbond FNV stelt dat er mogelijk sprake was van schijnzelfstandigheid. Dit betekent dat zij in de praktijk als werknemers functioneerden, terwijl ze op papier als zelfstandige waren ingehuurd. “Als de Belastingdienst en het UWV hier uiteindelijk in meegaan, zou dat een enorme verandering betekenen voor veel freelancers die in een vergelijkbare positie zitten,” aldus Dijkman.
De discussie over schijnzelfstandigheid speelt al jaren in Nederland, vooral in sectoren zoals de zorg, de bouw en de cultuursector. Werkgevers maken geregeld gebruik van zzp’ers om loonkosten en werkgeverslasten te drukken, terwijl de freelancers in feite hetzelfde werk doen als werknemers in vaste dienst. De overheid probeert deze constructies steeds vaker aan te pakken, maar de regelgeving blijft complex en wordt niet altijd even streng gehandhaafd.
Onderzoek kan gevolgen hebben voor duizenden schijnzelfstandigen
Het UWV onderzoekt of de jongeren die werkten voor Dinner Train alsnog als werknemer moeten worden aangemerkt volgens de Werkloosheidswet (WW). Enkele oud-medewerkers van het failliete horecabedrijf hebben met hulp van FNV daar zelf om gevraagd.
Mocht UWV de claim van de oud-zzp’ers van Dinner Train erkennen, dan kan dit verstrekkende gevolgen hebben. Niet alleen voor de tientallen freelancers die nu nog op hun geld wachten, maar ook voor talloze andere zelfstandigen die in een soortgelijke situatie verkeren. “Dit is niet alleen een zaak over achterstallig loon,” benadrukt Dijkman. “Het gaat hier om de fundamentele vraag of freelancers wel echt ondernemers zijn, of dat ze eigenlijk gewoon werknemers zijn zonder de bijbehorende rechten.”
De uitkomst van deze zaak wordt dan ook met veel interesse gevolgd door juristen en beleidsmakers. Als de voormalige zzp’ers van Dinner Train alsnog een uitkering krijgen, zou dit precedent kunnen scheppen voor andere freelancers die bij faillissementen achter het net vissen. Dat zou een flinke verschuiving betekenen in het zzp-landschap en mogelijk zelfs leiden tot strengere regelgeving voor bedrijven die freelancers inhuren.
Terwijl de juridische strijd nog moet beginnen, blijven de gedupeerden hopen op een oplossing. “We hebben jarenlang hard gewerkt en nu staan we met lege handen,” zegt een van de voormalige inhuurkrachten. “Het zou alleen maar eerlijk zijn als we alsnog krijgen waar we recht op hebben.”
