Stad kiest voor uitdoofbeleid en wil ook verdere uitbreiding van cafés, restaurants en hotels beperken.

De Stad Brussel wil het commerciële landschap rond de Grote Markt grondig veranderen. Souvenirwinkels, cafés, restaurants en toeristische verblijven krijgen binnen de nieuwe plannen minder ruimte, terwijl wonen en andere vormen van handel opnieuw een grotere plaats moeten krijgen. Vooral voor de souvenirwinkels zijn de ambities duidelijk: van de ongeveer veertig zaken die vandaag actief zijn, zouden er op termijn nog maximaal twintig mogen overblijven.

concentratie te groot 

Wie vandaag door de straten rond de Grote Markt wandelt, kan nauwelijks om het toeristische aanbod heen. Sokken met Manneken Pis, petten met het Atomium, magneten, sleutelhangers en ansichtkaarten vullen de rekken van tientallen winkels. Volgens het Brusselse stadsbestuur is die concentratie te groot geworden. Het handelsaanbod in het historische hart van de hoofdstad moet daarom opnieuw gevarieerder worden.

De ingreep maakt deel uit van het Bijzonder Bestemmingsplan ‘Grote Markt en omgeving’, waaraan het schepencollege werkt. La Dernière Heure berichtte over de plannen. Het kabinet van Brussels schepen voor Stedenbouw Anaïs Maes (Vooruit) bevestigde de inhoud vervolgens tegenover BRUZZ.

twintig souvenirwinkels

Een van de belangrijkste voorstellen is een plafond van ongeveer twintig souvenirwinkels. Dat betekent niet dat twintig bestaande ondernemers binnenkort noodgedwongen hun deuren moeten sluiten. Brussel kiest nadrukkelijk voor een uitdoofbeleid. Souvenirzaken die momenteel over de vereiste vergunning beschikken, kunnen gewoon doorgaan. Wanneer zo’n winkel definitief verdwijnt, mag op die plek echter niet automatisch opnieuw een souvenirzaak worden geopend. Er moet dan een andere commerciële activiteit voor terugkomen.

Ook cafés en restaurants worden geviseerd door de nieuwe regels. In de meeste straten rond de Grote Markt zou horeca straks maximaal een derde van het totale aantal handelszaken mogen uitmaken. Voor straten die uitsluitend uit horecazaken bestaan, kan een uitzondering worden gemaakt.

Bestaande cafés en restaurants hoeven door de maatregel evenmin te verdwijnen. Het stadsbestuur wil vooral voorkomen dat de horecasector zich nog verder uitbreidt in zones waar het aandeel volgens de nieuwe normen al hoog genoeg is. Wanneer het maximum in een straat of gebied is bereikt, kan Brussel een nieuwe vergunningsaanvraag voor een horecazaak weigeren.

Naast winkels en restaurants kijkt het stadsbestuur naar de woonfunctie van het historische centrum. Ook het aandeel toeristische overnachtingsmogelijkheden moet daarom worden begrensd. Volgens de plannen mag maximaal twintig procent van de beschikbare vloeroppervlakte worden gebruikt voor hotels en andere vormen van toeristisch verblijf. Daarmee wil Brussel voorkomen dat wonen steeds verder uit het gebied rond de Grote Markt verdwijnt.

bestemmingsplan

De herinrichting moet bovendien gevolgen krijgen voor de openbare ruimte. Momenteel bestaat 94 procent van de oppervlakte in het betrokken gebied uit beton, asfalt en andere harde materialen. Dat percentage moet volgens het bestemmingsplan worden teruggebracht naar 75 procent. Brussel wil daarmee de omgeving van de Grote Markt klimaatbestendiger maken.

De discussie over het sterk toeristisch gerichte winkelaanbod in het centrum speelt al jaren. Nachtwinkels werden in 2013 al aan banden gelegd. Daarmee verdwenen de zorgen over de grote hoeveelheid souvenirwinkels en snackbars echter niet. BRUZZ sprak daar eerder onder anderen over met Sofie Rombouts, die in 2024 haar papierwarenzaak Mofelito Paperito in het centrum sloot.

Vaststaat dat Brussel met het bestemmingsplan verschillende ontwikkelingen tegelijk probeert bij te sturen. Het aantal souvenirwinkels moet op termijn van ongeveer veertig naar maximaal twintig, de uitbreiding van horeca wordt in grote delen van het gebied begrensd en toeristische verblijven mogen maximaal twintig procent van de beschikbare vloeroppervlakte innemen. Tegelijk moet het aandeel verharde oppervlakte van 94 naar 75 procent dalen. Voor bestaande ondernemers betekent het plan vooral dat zij voorlopig kunnen blijven, maar dat nieuwe zaken steeds nadrukkelijker zullen worden getoetst aan de gewenste mix van handel, horeca, toerisme en wonen rond de Grote Markt.

Volgens schepen Anaïs Maes is het probleem dan ook niet nieuw. Het stadsbestuur wilde volgens haar echter niet overhaast handelen. „Het is belangrijk om voor ons historisch centrum een duidelijke toekomstvisie te hebben”, zegt Maes tegen BRUZZ. „Op die manier beschermen we ons erfgoed en verzekeren we de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van deze zone.”

Achter de plannen zit volgens haar kabinet een jarenlang voorbereidingstraject. „Al 2021 werd een studiebureau aangesteld”, verklaart het kabinet-Maes tegenover BRUZZ. Daarna duurde het bijna vijf jaar voordat het plan klaar was voor de volgende fase. Die lange doorlooptijd hangt volgens het kabinet samen met de bestuurlijke procedures die bij een dergelijke ingreep komen kijken.

geen definitieve regels

„Het gaat om een wetgevend kader, dus er moeten verschillende tussenstappen worden goedgekeurd door de gewestelijke overheden”, aldus het kabinet van de schepen. De voorgestelde beperkingen zijn daarmee nog geen definitieve regels. Het Bijzonder Bestemmingsplan moet eerst een openbaar onderzoek doorlopen. Burgers krijgen tijdens die procedure de gelegenheid om hun opmerkingen en bezwaren over de plannen kenbaar te maken.

Vanaf begin november wil de Stad Brussel daarnaast bijeenkomsten houden met omwonenden die bij de veranderingen betrokken zijn. Hun reacties kunnen worden meegenomen in het verdere proces. Pas nadat alle noodzakelijke stappen zijn doorlopen, zal duidelijk zijn in welke vorm de beperkingen daadwerkelijk worden ingevoerd.