Tag archieven: dreiging

Mobiliteit: Nederland kwetsbaar door militaire dreiging en hybride aanvallen

De dreiging van oorlog en hybride aanvallen, met name in het licht van toenemende spanningen aan de oostflank van Europa, heeft een ingrijpende impact op Nederland.

Het land, dat een sleutelrol speelt als logistieke hub voor NAVO-operaties, wordt geconfronteerd met uitdagingen op het gebied van mobiliteit, energievoorziening en maatschappelijke stabiliteit. Hybride dreigingen, zoals cyberaanvallen en desinformatiecampagnes, vormen een reëel gevaar voor de continuïteit van essentiële diensten en het dagelijkse leven.

Nederland bevindt zich geografisch in een strategische positie die het land kwetsbaar maakt voor de gevolgen van militaire en hybride conflicten. De belangrijkste transportcorridors, zoals de A1-snelweg en de haven van Rotterdam, zijn cruciaal voor militaire transporten. In tijden van conflict kunnen deze routes worden gereserveerd voor troepenbewegingen en de verplaatsing van militair materieel. Dit betekent dat civiel verkeer ernstig wordt beperkt, wat kan leiden tot verstoringen in de toeleveringsketen en economische schade.

Als NAVO-secretaris-generaal lijkt Rutte echter een andere toon aan te slaan. De verschuiving van zijn retoriek, van bezuiniger tot pleitbezorger van massieve investeringen, kan zowel een voordeel als een valkuil zijn. Mark Rutte staat voor een complexe taak nu Donald Trump vanaf januari 2025 terugkeert als president van de Verenigde Staten. De combinatie van een assertieve Amerikaanse president en de blijvende dreiging vanuit Rusland legt extra druk op Rutte’s diplomatieke vaardigheden. Voormalig NAVO-chef Jaap de Hoop Scheffer ziet hierin een sleutelrol weggelegd voor Rutte en noemt hem bij uitstek geschikt om deze geopolitieke balans te bewaren.

Cyberaanvallen op verkeersmanagementsystemen vormen een ander belangrijk risico. Het manipuleren van GPS-signalen of verkeerslichten kan de mobiliteit lamleggen en leiden tot chaotische situaties op de weg. Bovendien vertraagt dit de respons van hulpdiensten, wat levensbedreigende gevolgen kan hebben.

Een kwetsbaar elektriciteitsnet
Een ander zorgwekkend aspect is de kwetsbaarheid van het elektriciteitsnet. Sabotage of cyberaanvallen kunnen leiden tot langdurige stroomuitval, met verstrekkende gevolgen. Bij een black-out valt niet alleen de stroomvoorziening weg, maar ook cruciale infrastructuren die afhankelijk zijn van elektriciteit.

Foto: © Pitane Blue – Mark Rutte

Mark Rutte, sinds 1 oktober 2024 de nieuwe secretaris-generaal van de NAVO, heeft tijdens zijn inaugurele toespraak een opmerkelijke oproep gedaan aan de lidstaten. Hij waarschuwde dat de huidige defensie-uitgaven van veel NAVO-landen niet toereikend zijn om de toenemende dreigingen, vooral vanuit Rusland, effectief te bestrijden. Dit pleidooi komt in een context waarin Rutte’s eerdere beleid als Nederlands premier juist gekenmerkt werd door forse bezuinigingen op defensie.
Tijdens zijn premierschap, dat van 2010 tot 2023 duurde, voerde Rutte een beleid dat gericht was op het terugdringen van overheidsuitgaven. De krijgsmacht kreeg hierbij zware klappen te verduren. Onder zijn leiding werden Nederlandse tanks verkocht aan Duitsland, omdat hun onderhoud te duur werd bevonden. Ook kampte de defensie met een gebrek aan munitie, reservemateriaal en voldoende trainingsmogelijkheden voor militairen. Deze keuzes zorgden destijds voor kritiek, zowel binnen Nederland als daarbuiten.

Telecommunicatie wordt direct geraakt, waardoor mobiele netwerken en internet niet meer functioneren. Dit belemmert niet alleen persoonlijke communicatie, maar ook de coördinatie van noodhulpdiensten. Het stilvallen van elektrische pompen voor drinkwater en afvalverwerking kan leiden tot waterschaarste en gezondheidsproblemen. Supermarkten en distributiecentra verliezen hun koelcapaciteit, waardoor voedseltekorten kunnen ontstaan. In de gezondheidszorg betekent een stroomuitval dat ziekenhuizen en zorginstellingen noodgedwongen overstappen op noodgeneratoren, die echter niet geschikt zijn voor langdurig gebruik.

samenleving in voorbereiding

Om deze risico’s te verkleinen, investeert de Nederlandse overheid in het verhogen van de weerbaarheid van de samenleving. Er wordt intensief samengewerkt met bedrijven en burgers om vitale infrastructuren beter te beschermen. Voorlichtingscampagnes moedigen burgers aan om voorbereid te zijn op noodsituaties, bijvoorbeeld door een noodpakket samen te stellen met drinkwater, houdbaar voedsel en contant geld voor minimaal 72 uur.

Daarnaast richt de overheid zich op het bestrijden van desinformatie, een veelgebruikte tactiek in hybride oorlogsvoering. Het verspreiden van nepnieuws kan de samenleving polariseren en vertrouwen in democratische instituties ondermijnen. Initiatieven om mediawijsheid te vergroten en betrouwbare informatiebronnen te promoten, zijn dan ook cruciaal.

samen sterker staan

De Nederlandse samenleving speelt een essentiële rol in het verhogen van de paraatheid. Het vertrouwen in de overheid, samenwerking tussen publieke en private sectoren en de betrokkenheid van burgers zijn van groot belang om de gevolgen van militaire dreigingen en hybride aanvallen te minimaliseren. Door een gezamenlijke inspanning kan Nederland niet alleen de continuïteit van essentiële diensten waarborgen, maar ook een stabiele basis creëren voor maatschappelijke weerbaarheid in tijden van crisis.

Foto: Copyright NAVO – NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte en de president van Oekraïne, de heer Volodymyr Zelenskyy

Bart Groothuis: ‘china werpt technologische muren op, wij moeten volgen’

De groeiende complexiteit van moderne auto’s heeft niet alleen voordelen op het gebied van comfort en technologie, maar brengt ook aanzienlijke risico’s met zich mee.

Volgens VVD-parlementariër Bart Groothuis functioneren auto’s tegenwoordig als “rijdende computers” en dit maakt ze kwetsbaar voor cyberaanvallen en spionage. De digitale systemen in voertuigen verzamelen continu gegevens en kunnen, als ze niet goed beveiligd zijn, gemakkelijk worden gehackt of overgenomen door kwaadwillenden. Dit vormt niet alleen een gevaar voor de privacy van de eigenaar, maar ook voor de veiligheid van de bestuurder en andere weggebruikers.

De opkomst van verbonden voertuigen, die afhankelijk zijn van software en internetverbindingen, heeft een nieuw type dreiging geïntroduceerd. Moderne auto’s zijn vaak uitgerust met sensoren, GPS-systemen en ingebouwde communicatietechnologieën, waardoor ze potentieel doelwit zijn voor hackers die deze systemen kunnen misbruiken om toegang te krijgen tot gevoelige gegevens of zelfs de controle over het voertuig over te nemen. Groothuis wijst op deze gevaren en benadrukt dat het van cruciaal belang is dat overheden en fabrikanten de veiligheid van deze technologieën prioriteit geven.

potentiële dreiging

Een van de meest zorgwekkende aspecten die Groothuis aankaart, is de mogelijkheid van spionage door buitenlandse mogendheden, in het bijzonder China. Groothuis wijst erop dat landen zoals China al verregaande maatregelen hebben genomen om westerse technologieën te beperken in gevoelige gebieden, zoals militaire installaties en overheidsgebouwen. “De Chinezen zelf zijn verre van naïef,” zegt Groothuis. Hij verwijst naar het beleid van China om auto’s van bijvoorbeeld Tesla en andere westerse merken te weren van militaire bases en ministeries, uit angst voor spionage. Groothuis stelt voor dat westerse landen een vergelijkbare aanpak zouden moeten hanteren om zichzelf te beschermen tegen potentiële dreigingen.

“Wat de Chinezen in Polen zelf doen, is zeggen van Tesla en allerlei westerse producten dat deze niet welkom zijn op militaire installaties of niet welkom bij Chinese ministeries,” aldus Groothuis. Hij benadrukt dat dit een duidelijk voorbeeld is van hoe een land zichzelf probeert te beschermen tegen buitenlandse inmenging. “Onze producten van Nokia en Ericsson zijn niet welkom in hun telecominfrastructuur. En ik vind dat we dat moeten spiegelen. Dan zijn jullie producten ook niet welkom op onze markt. Zij zijn aan het ontkoppelen van ons. En het enige wat wij doen, is dat spiegelen.”

Foto: © Pitane Blue – Bart Groothuis (VVD)

Volgens Groothuis gaat het echter niet alleen om economische belangen of protectionisme, maar vooral om nationale veiligheid. Hij maakt zich zorgen over de afhankelijkheid van buitenlandse technologieën en de mogelijke gevolgen als deze worden misbruikt voor spionage of andere schadelijke doeleinden. “Je toont hiermee heel snel aan wat economisch protectionisme is en wat echt nationale veiligheid betekent,” waarschuwt hij.

De dreiging van buitenlandse inmenging is volgens Groothuis vooral zorgwekkend omdat moderne auto’s niet alleen afhankelijk zijn van westerse technologie, maar ook van buitenlandse fabrikanten en softwareleveranciers. Hij roept op tot strengere regelgeving en maatregelen om ervoor te zorgen dat gevoelige informatie die via auto’s wordt verzameld, veilig blijft en niet in handen valt van kwaadwillenden of vijandige staten.

gehackt

De oproep van Groothuis komt op een moment waarop steeds meer landen zich bewust worden van de risico’s van digitale spionage en cyberaanvallen. In het verleden zijn er al meerdere gevallen geweest waarin systemen van auto’s op afstand zijn gehackt, wat leidde tot bezorgdheid over de veiligheid van de bestuurders en hun passagiers. Daarnaast worden er wereldwijd steeds meer zorgen geuit over de invloed van China op kritieke infrastructuren, zoals telecommunicatie en transport.

Groothuis’ pleidooi voor een strengere aanpak en een spiegelbeleid met landen zoals China sluit aan bij de bredere discussie over de bescherming van nationale belangen en de toenemende zorgen over de afhankelijkheid van buitenlandse technologieën. De balans tussen economische samenwerking en nationale veiligheid wordt steeds moeilijker te handhaven, zeker in een wereld waarin technologieën zoals die in moderne auto’s steeds meer verweven raken met geopolitieke spanningen.

Veiligheidsrisico’s overschaduwen de Gentse Winterfeesten

Met de opkomst van dreigingen zoals terrorisme, is de aandacht voor openbare veiligheid aanzienlijk toegenomen.

Terwijl de Gentse Winterfeesten een periode van feestelijke vreugde en samenhorigheid moeten inluiden, rijst de vraag of de veiligheidsmaatregelen in Gent wel toereikend zijn, vooral in het licht van de voortdurende terreurdreiging in Europa. Ondanks de verhoogde waakzaamheid van de politie, blijven er zorgwekkende lacunes in de beveiliging van het evenement.

Het meest verontrustend is onze waarneming van voertuigen die zich toch een weg banen door mensenmassa’s. Het beeld van een verdwaalde automobilist die zich door de menigte in de binnenstad van Gent manoeuvreert, is niet alleen alarmerend maar ook onaanvaardbaar. Deze situaties roepen onmiddellijk herinneringen op aan tragische incidenten op Europese kerstmarkten, waar voertuigen werden gebruikt als middel voor aanslagen, met catastrofale gevolgen.

Het is onbegrijpelijk dat in een stad als Gent, terwijl er een dreigingsniveau voor terreur is, voertuigen, waaronder taxi’s en scooters van pizzabezorgers, ongehinderd rondrijden in gebieden die dichtbevolkt zijn met bezoekers van de Winterfeesten. Dit toont een zorgwekkende discrepantie tussen de theoretische veiligheidsvoorschriften en de praktische uitvoering ervan.

In Gent is deze uitdaging bijzonder relevant tijdens evenementen zoals de Winterfeesten. De historische binnenstad, met zijn nauwe straatjes en open pleinen, is bij uitstek geschikt voor voetgangers, maar vormt ook een uitdaging voor de handhaving van de veiligheid.

Hoewel voor kerstmarkten en eindejaarsevenementen het dreigingsniveau op twee staat, is het evident dat de huidige veiligheidsmaatregelen onvoldoende zijn om de specifieke risico’s die deze evenementen met zich meebrengen, aan te pakken. Het gebruik van betonblokken om bepaalde delen van de stad af te sluiten voor verkeer is een stap in de goede richting, maar deze maatregel verliest zijn effectiviteit als andere drukke gebieden onbeschermd blijven en verstoord worden door trams, verdwaalde auto’s, scooters en taxi’s.

opvallend

De contrasten tussen de veiligheidsmaatregelen tijdens de Gentse Feesten en de Winterfeesten zijn opvallend. Tijdens de Gentse Feesten lijkt er een striktere handhaving van verkeersbeperkingen te zijn, terwijl tijdens de Winterfeesten dergelijke voorzorgsmaatregelen minder evident lijken. Dit gebrek aan consistentie in veiligheidsmaatregelen roept vragen op over de prioriteiten van de stad als het gaat om het waarborgen van de veiligheid van haar burgers en bezoekers tijdens grote evenementen.

Deze veiligheidskwesties onderstrepen een dringende behoefte aan een herziening van de veiligheidsprotocollen tijdens grote publieke evenementen in Gent. Incidenten zoals die in Nice en Berlijn, waarbij voertuigen werden gebruikt om aanslagen te plegen op menigten, hebben steden over de hele wereld doen nadenken over hoe dergelijke tragedies voorkomen kunnen worden.

Kabinet ziet drones innovatie als mogelijke dreiging

De focus van de Amsterdam Drone Week (ADW) lag dit jaar op nieuwe ontwikkelingen in de dronetechnologie en het tonen van de kansen die deze ontwikkelingen bieden voor maatschappelijke vooruitgang, zoals slimme mobiliteit en duurzaamheid. Tegelijkertijd was er ook aandacht voor de mogelijke risico’s die kunnen voortvloeien uit het gebruik van drones. Die risico’s zijn veelomvattend en strekken zich uit van vliegveiligheid tot maatschappelijke dreigingen.

Misbruik van civiele drones beperken

Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok ging in gesprek met deelnemers van de ADW om de aandacht te vestigen op risico’s en alle aanwezigen oproepen om mee te denken over oplossingen waarmee we dreigingen het hoofd kunnen bieden. Met behulp van de aanwezige experts wou hij komen tot een lijst van concrete aanbevelingen over maatregelen die overheden én de industrie kunnen nemen om het risico op misbruik van civiele drones te beperken. 

“Ik hoop met deze aanbevelingen te komen tot afspraken voor de verantwoorde productie en gebruik van civiele drones, waarmee het risico op misbruik zoveel mogelijk wordt geminimaliseerd. Als deze aanbevelingen zich daartoe lenen, zal ik mij ervoor inzetten deze ook internationaal te agenderen zodat ze in zoveel mogelijk landen worden overgenomen.”, aldus een schrijven van Stef Blok na afloop aan de Kamer.

De Amsterdam Drone Week (ADW) is georganiseerd op initiatief van de Amsterdam RAI en de European Union Aviation Safety Agency (EASA). Dit internationale congres is gericht op de commerciële drone industrie en wordt georganiseerd in nauwe samenwerking met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. 

Primair verantwoordelijk voor regelgeving

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is primair verantwoordelijk voor de regelgeving omtrent de inzet van civiele drones. Dit ministerie heeft een aanjagende rol gespeeld bij de ontwikkeling van nieuwe Europese regelgeving ten aanzien van civiele drones, die toeziet op veilig dronegebruik en het aankomende jaar wordt geïmplementeerd. 

Tegelijkertijd is het toezien op veilig dronegebruik een gedeelde verantwoordelijkheid van meerdere ministeries, waaronder het ministerie van Defensie, het ministerie van Justitie en Veiligheid, waaronder de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Het ministerie van Buitenlandse Zaken draagt hieraan bij door andere landen te mobiliseren om zich aan te sluiten bij gemaakte afspraken en door internationaal samen te werken om dreigingen te adresseren.

Blok wil benadrukken dat het initiatief onderdeel was van de bredere inzet van het kabinet om opvolging te geven aan de motie-Koopmans c.s. inzake de dreigingen die voortvloeien uit het gebruik van nieuwe technologieën als onderdeel van wapensystemen.

Lees ook: De winnaars van de Drone Awards 2019 zijn bekend

Drone met digitale camera

Winnaars Drone Awards 2019