De beslissing van de Raad van State om de gunning van een miljardencontract door de NMBS aan de Spaanse treinbouwer CAF voorlopig te schorsen, veroorzaakt opschudding in zowel de politieke als industriële kringen.
De Belgische spoorwegmaatschappij wilde het bedrijf CAF de bouw van honderden nieuwe MR30-treinstellen toevertrouwen, een project met een waarde van zo’n 3,4 miljard euro. Die keuze komt nu op losse schroeven te staan na een juridische tussenkomst van concurrent Alstom, dat zich zwaar benadeeld voelt door de toewijzing en de beoordelingsprocedure die eraan voorafging.
De klacht van Alstom leidde tot de uitspraak van de Raad van State, waarin expliciet wordt gesteld dat de NMBS niet duidelijk heeft gemaakt op welke manier de technische kwaliteit van de ingediende offertes beoordeeld werd. De schorsing verhindert voorlopig dat de spoorwegmaatschappij verdere onderhandelingen met CAF opstart, tot er een definitieve uitspraak volgt. Die procedure kan maanden aanslepen.
MR30
De controverse draait om de aanbesteding voor de MR30-treinstellen, een nieuwe generatie elektrische motorstellen die cruciaal zijn voor de vernieuwing van het Belgische rollend materieel en om aan de stijgende reizigersvraag te voldoen. Alstom, dat in Brugge en Charleroi meer dan 3.000 mensen tewerkstelt, heeft naar eigen zeggen een technisch evenwaardig voorstel ingediend dat bovendien meer dan 100 miljoen euro goedkoper was dan het aanbod van CAF. De NMBS koos desondanks voor de Spaanse constructeur, wat bij Alstom en het Duitse Siemens, eveneens deelnemer aan de aanbesteding, tot hevige verontwaardiging leidde.
Bernard Belvaux, CEO van Alstom Benelux, noemde de beslissing “shockerend” en benadrukte dat het verschil in beoordeling tussen beide voorstellen minimaal was. “We vragen enkel transparantie en eerlijke concurrentie”, klonk het bij Alstom. Dat de Raad van State nu het gebrek aan transparantie aankaart, versterkt het Franse bedrijf in haar overtuiging dat er sprake is van een foutieve procedure.
De opluchting bij het personeel van Alstom is dan ook groot. Freddy Bakker van het gemeenschappelijk vakbondsfront verwoordde het zo: “Op de ondernemingsraad vanochtend was nog niets bekend. Het nieuws kwam later op de dag binnen. Het is nog maar een veldslag in een lange oorlog, maar het is toch al een positief signaal naar Alstom toe. Het is nu aan de NMBS om alles opnieuw te bekijken.”
De NMBS laat weten dat het arrest van de Franstalige kamer van de Raad van State nog wordt geanalyseerd. “Op het eerste gezicht vereist het arrest a priori geen nieuwe aanbestedingsprocedure. Aangezien er nog een beroep voor de Nederlandstalige kamer van de Raad van State tegen dezelfde beslissing hangend is, kan NMBS zich nog niet definitief over de gevolgen van de beroepen uitspreken.”
bezorgdheid
Ondertussen klinkt ook politiek verzet. Oppositiepartijen zoals PVDA en Groen uitten eerder al hun bezorgdheid over de keuze voor een buitenlands bedrijf ten koste van tewerkstelling in eigen land. Bovendien worden er in het parlement vragen gesteld over de ethische dimensie van het contract, aangezien CAF volgens bronnen betrokken zou zijn bij infrastructuurprojecten in bezet Palestijns gebied. Minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke wees erop dat het contract nog niet formeel aan CAF werd gegund en dat de Europese aanbestedingsregels nauwgezet gevolgd worden.
De komende maanden worden cruciaal. Als de Raad van State uiteindelijk beslist dat de hele procedure ongeldig is, moet de NMBS mogelijk een nieuwe aanbestedingsronde opstarten, met alle vertragingen van dien. De timing is nochtans essentieel: de MR30-treinstellen vormen de kern van de geplande vernieuwing van het NMBS-park in het kader van het openbaredienstcontract 2023-2032 met de Belgische staat. Zonder tijdige bestelling dreigt niet alleen een veroudering van het huidig materieel, maar ook capaciteitsproblemen in de toekomst.
