De roep om strengere regels voor platformbedrijven klinkt steeds luider in het Verenigd Koninkrijk.

De vakbondskoepel Trades Union Congress (TUC) heeft de regering opgeroepen om zogenoemde “dynamische verloning” bij bedrijven als Uber volledig te verbieden. Volgens de vakbond leidt het systeem tot grote onzekerheid onder chauffeurs, die hun inkomsten steeds minder kunnen voorspellen doordat algoritmes bepalen wat zij per rit verdienen.

Het omstreden systeem werd door Uber in 2023 ingevoerd en verving het eerdere model waarbij een vaste commissie werd ingehouden op ritten. In de huidige situatie worden zowel de prijs voor de klant als de vergoeding voor de chauffeur continu aangepast op basis van vraag en aanbod. Daarmee ligt de uiteindelijke beloning niet langer vast, maar wordt die berekend door een algoritme dat voor chauffeurs grotendeels ondoorzichtig blijft.

onvoorspelbaar

Volgens The Guardian blijkt uit een nieuw rapport van de TUC dat veel chauffeurs deze manier van werken als problematisch ervaren. In het onderzoek beschrijven bestuurders hun inkomsten als onvoorspelbaar en spreken zij over “gokken” op hun salaris. Vooraf is het volgens hen lastig in te schatten hoeveel een rit daadwerkelijk oplevert. Sommigen trekken daarbij een opvallende vergelijking en noemen het systeem zelfs een loterij, waarbij zij niet weten welke regels precies gelden.

De vakbond stelt dat de inkomsten van chauffeurs steeds verder los komen te staan van factoren als tijd, ervaring en geleverde inspanning. In plaats daarvan zou een “schimmig algoritme” bepalen hoeveel iemand verdient. Verschillende chauffeurs geven aan dat hun uurloon sinds de invoering van het systeem is gedaald. Er zijn zelfs bestuurders die vrezen dat zij onder het minimumloon uitkomen, ondanks lange werkdagen.

Het debat raakt ondertussen veel verder dan alleen taxivervoer. De manier waarop platformbedrijven arbeid organiseren, wordt steeds vaker een blauwdruk voor andere sectoren.

Naast de financiële onzekerheid wijst het rapport ook op mogelijke risico’s voor de veiligheid. Omdat chauffeurs proberen hun inkomsten op peil te houden, zouden zij geneigd zijn langer door te werken, ook wanneer zij vermoeid raken. Volgens de onderzoekers kan dat gevolgen hebben voor zowel de gezondheid van de bestuurder als de veiligheid van passagiers. Het beeld dat naar voren komt, is dat economische druk chauffeurs ertoe aanzet grenzen te verleggen die zij anders mogelijk niet zouden overschrijden.

Uber presenteert zichzelf al jaren als hét voorbeeld van moderne, flexibele arbeid. Chauffeurs zouden vrijheid krijgen: zelf bepalen wanneer ze werken, hoeveel ze rijden en hoeveel ze verdienen. Maar achter die belofte schuilt volgens nieuw onderzoek van Worker Info Exchange en de Universiteit van Oxford een steeds hardere werkelijkheid. Niet de chauffeur bepaalt de regels, maar het algoritme.

De zorgen van de TUC staan niet op zichzelf. Een eerder onderzoek van de University of Oxford bevestigde dat veel Uber-chauffeurs sinds de invoering van dynamische tarieven aanzienlijk minder per uur zijn gaan verdienen. Tegelijkertijd zou het aandeel van Uber in de ritprijs juist zijn toegenomen, wat de discussie over de verdeling van inkomsten verder aanwakkert.

onzekerheid

Met het rapport in de hand dringt de vakbond aan op ingrijpen door de overheid. De TUC pleit voor strengere regelgeving voor platformbedrijven en wil dat er meer transparantie komt over de werking van algoritmes. Daarnaast vraagt de organisatie om extra rechten voor werknemers in de zogenoemde gig-economie, waar flexibiliteit vaak gepaard gaat met onzekerheid.

Uber zelf verwerpt de kritiek en benadrukt dat chauffeurs vooraf kunnen zien wat een rit oplevert. Het bedrijf stelt bovendien dat het als enige grote taxiplatform in het Verenigd Koninkrijk vakantiegeld en pensioenrechten aanbiedt aan chauffeurs met een werknemersstatus. Daarmee probeert Uber aan te tonen dat het juist stappen zet om de positie van chauffeurs te verbeteren.

Toch lijkt de discussie daarmee allerminst beslecht. De oproep van de TUC raakt aan bredere vragen over de rol van technologie op de arbeidsmarkt en de mate waarin algoritmes beslissingen mogen nemen over inkomen en werkzekerheid. Terwijl platformbedrijven blijven groeien, neemt ook de druk toe op overheden om duidelijke kaders te stellen en werknemers beter te beschermen tegen de keerzijden van digitale flexibiliteit.

rapport

Het rapport “Not Even Nice Work If You Can Get It” onderzoekt hoe Uber in het Verenigd Koninkrijk sinds de invoering van dynamische, algoritmische prijsbepaling chauffeurs steeds slechter behandelt. Het onderzoek werd uitgevoerd door onderzoekers van de Universiteit van Oxford samen met Worker Info Exchange en analyseerde 1,5 miljoen ritten van 258 Uber-chauffeurs tussen 2016 en 2024.

Uber noemt dit efficiëntie. Critici noemen het algoritmische uitbuiting. Want hoewel de technologie steeds slimmer wordt, lijken de arbeidsvoorwaarden juist achteruit te gaan. Wachttijd blijft vaak onbetaald, kosten voor voertuig en verzekering liggen volledig bij de chauffeur, en het platform kan de spelregels op elk moment aanpassen.