Uit recent onderzoek blijkt dat 10% van de volwassen bevolking in Nederland moeite heeft om hun vervoer te bekostigen.
Dit probleem treft vooral mensen met een laag inkomen, alleenstaande ouders en werklozen. De financiële druk die zij ervaren, dwingt hen om vaak pijnlijke keuzes te maken, zoals bezuinigen op andere noodzakelijke uitgaven of het volledig afzien van bepaalde activiteiten. Deze situatie leidt ertoe dat sommigen zelfs essentiële afspraken, zoals ziekenhuisbezoeken of familieaangelegenheden, noodgedwongen moeten missen.
De bevindingen komen uit het rapport ‘Betaalbare mobiliteit?’ van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). Het rapport toont aan dat mobiliteit voor veel huishoudens een aanzienlijke kostenpost vormt. Gemiddeld besteden Nederlandse huishoudens 14% van hun budget aan vervoer, hoewel dit percentage sterk varieert afhankelijk van de gezinssituatie en het inkomen. De afgelopen acht jaar zijn de gemiddelde kosten van vervoer met 30% gestegen, een stijging die iets boven de inflatie ligt. Deze prijsstijging heeft vervoer relatief duurder gemaakt, met name fossiele brandstoffen en vliegtickets, die aanzienlijk harder in prijs zijn gestegen dan bijvoorbeeld openbaar vervoer en fietsen.
De impact van deze prijsstijgingen wordt extra duidelijk wanneer gekeken wordt naar de specifieke groepen die het meest kwetsbaar zijn voor betaalbaarheidsproblemen. Lage inkomens, alleenstaande ouders en werklozen moeten vaak boven hun kunnen uitgeven om mobiel te blijven. Dit leidt ertoe dat zij steeds vaker gedwongen worden hun reisgedrag aan te passen, bijvoorbeeld door minder vaak de auto te gebruiken of bepaalde reizen volledig te schrappen. Dit heeft niet alleen gevolgen voor hun dagelijkse leven, maar ook voor hun sociale contacten en toegang tot essentiële diensten.
De onderzoekers van het KiM hebben zowel naar de feitelijke uitgaven van huishoudens gekeken als naar de ervaren betaalbaarheidsproblemen. Beide onderzoeksmethoden wijzen dezelfde risicogroepen aan. Het rapport benadrukt dat deze bevindingen van groot belang zijn voor beleidsmakers. Als de overheid de betaalbaarheidsproblemen wil aanpakken, is het efficiënt om maatregelen te richten op deze kwetsbare groepen. Denk bijvoorbeeld aan gerichte subsidies, korting op openbaar vervoer of andere vormen van ondersteuning die specifiek deze groepen ten goede komen.
De stijgende kosten van vervoer hebben ook invloed op de manier waarop mensen hun uitgaven prioriteren. Veel gezinnen bezuinigen op andere essentiële kostenposten, zoals voeding of gezondheidszorg, om hun vervoerskosten te kunnen dekken. Dit zet extra druk op huishoudens die toch al moeite hebben om rond te komen. De verwachting is dat, zonder ingrijpen, deze problemen de komende jaren alleen maar zullen verergeren, zeker gezien de aanhoudende inflatie en de stijgende kosten van levensonderhoud.
Het KiM-onderzoek wijst erop dat de overheid meer moet doen om mobiliteit betaalbaar te houden voor iedereen. Dit is niet alleen een kwestie van sociale rechtvaardigheid, maar ook van economische noodzaak. Mobiliteit is essentieel voor deelname aan de samenleving, of het nu gaat om werk, educatie, zorg of sociale contacten. Wanneer grote groepen mensen de mogelijkheid wordt ontnomen om zich vrij te bewegen, heeft dat verstrekkende gevolgen voor hun kansen en welzijn.
De overheid wordt aangemoedigd om met gerichte maatregelen te komen die de druk op kwetsbare groepen verlichten. Dit kan variëren van aanpassingen in het belastingstelsel tot investeringen in betaalbaar en toegankelijk openbaar vervoer. Daarnaast kan het helpen om programma’s op te zetten die mensen ondersteunen bij het vinden van alternatieve, goedkopere manieren van vervoer.
De vraag naar betaalbare mobiliteit blijft een belangrijk aandachtspunt in het huidige economische klimaat. De resultaten van het KiM-onderzoek tonen aan dat de nood hoog is en dat er dringend actie nodig is om te voorkomen dat de kloof tussen verschillende bevolkingsgroepen verder groeit. In een tijd waarin de kosten van levensonderhoud blijven stijgen, kan het waarborgen van toegang tot betaalbaar vervoer een cruciale rol spelen in het bevorderen van sociale gelijkheid en economische stabiliteit.
