Financiële nood bij EBS: provincies grijpen in en trekken extra geld uit voor busvervoer
Financiële verliezen dwingen drie provincies tot ingrijpen, reizigers merken voorlopig niets. Oplopende kosten en problemen met het elektriciteitsnet maken huidige concessie onhoudbaar.
De provincies Gelderland, Overijssel en Flevoland hebben met vervoersbedrijf EBS afspraken gemaakt over een voortijdige beëindiging van de samenwerking in de regio IJssel-Vecht. Het bedrijf kampt met aanhoudende financiële verliezen en kan de huidige vervoersconcessie niet langer rendabel uitvoeren. EBS blijft nog tot juli 2029 verantwoordelijk voor het busvervoer, maar daarna moet een nieuwe regeling van kracht worden. De provincies trekken voorlopig extra geld uit om het openbaar vervoer overeind te houden.
De toekomst van het busvervoer in de regio IJssel-Vecht gaat ingrijpend veranderen. Waar vervoersbedrijf EBS oorspronkelijk tot 2035 verantwoordelijk zou blijven voor de exploitatie van de buslijnen, komt daar nu zes jaar eerder een einde aan. De provincies Gelderland, Overijssel en Flevoland hebben na maandenlang overleg met de vervoerder besloten de samenwerking voortijdig te beëindigen.
Aanleiding zijn de grote financiële problemen waarmee EBS te maken heeft. Begin juli werd duidelijk dat het bedrijf aanzienlijke verliezen lijdt op het busvervoer in de regio. De inkomsten en uitgaven zijn dusdanig uit balans geraakt dat een rendabele exploitatie niet meer mogelijk is. Volgens de provincies is er bovendien geen uitzicht op een verbetering van de financiële situatie in de komende jaren.
realistisch
De problemen zijn opmerkelijk omdat het aanbod van EBS bij de aanbesteding in 2022 nog als haalbaar werd beoordeeld. Destijds werden drie inschrijvingen met elkaar vergeleken. Het voorstel van EBS werd daarbij omschreven als ambitieus, maar tegelijkertijd realistisch. De praktijk bleek echter weerbarstiger. Operationele tegenvallers, oplopende kosten en omstandigheden waarop de vervoerder niet altijd invloed had, hebben de financiële positie van de concessie ernstig onder druk gezet.
Een van de genoemde oorzaken is netcongestie, waarbij de capaciteit van het elektriciteitsnet onvoldoende is om aan alle aanvragen en behoeften te voldoen. Samen met andere externe omstandigheden en hogere exploitatiekosten heeft dit ertoe geleid dat de oorspronkelijke financiële uitgangspunten niet langer houdbaar zijn. De provincies en EBS hebben de afgelopen maanden intensief gezocht naar een oplossing waarmee het busvervoer voor reizigers gewaarborgd kan blijven, zonder dat de financiële problemen verder uit de hand lopen.
De uitkomst van dat overleg is dat EBS de bussen nog tot juli 2029 blijft rijden. Daarmee wordt de oorspronkelijke looptijd van de concessie, die tot 2035 zou duren, aanzienlijk ingekort. Om te voorkomen dat de dienstverlening in de tussentijd in gevaar komt, hebben Gelderland, Overijssel en Flevoland afgesproken financieel extra bij te dragen aan de exploitatie.
Dat betekent niet dat de provincies alle verliezen van EBS gaan compenseren. Volgens de gemaakte afspraken blijft het grootste deel van de financiële schade voor rekening van de vervoerder zelf. Hoeveel extra geld de provincies precies beschikbaar stellen, is op dit moment nog niet duidelijk. De afspraken moeten namelijk nog definitief worden vastgesteld. Wel benadrukken de provincies dat de aanvullende financiële bijdrage binnen de bestaande begrotingen voor het openbaar vervoer past.
De overeenkomst betekent daarmee een voortijdig einde aan een vervoerscontract dat oorspronkelijk tot 2035 zou lopen. Tegelijkertijd krijgen de provincies de gelegenheid om het busvervoer opnieuw aan te besteden en een andere koers uit te zetten voor de jaren na 2029.
Voor reizigers heeft de overeenkomst voorlopig geen directe gevolgen. De bussen blijven onder verantwoordelijkheid van EBS rijden en de huidige dienstverlening kan worden voortgezet. Ondertussen bereiden de drie provincies zich voor op de periode na juli 2029. Daarvoor wordt een nieuwe aanbestedingsprocedure gestart, waarmee de toekomstige organisatie van het regionale busvervoer moet worden geregeld.
Hoe de nieuwe concessie er precies uit gaat zien, is nog niet bekend. De komende maanden worden de plannen verder uitgewerkt. Daarbij speelt ook de veranderde situatie op de markt voor openbaar vervoer een belangrijke rol. De ontwikkelingen van de afgelopen jaren hebben de provincie Gelderland ertoe gebracht een andere aanpak te overwegen.
Gelderland wil het eigen deel van het busvervoer mogelijk onderbrengen in een afzonderlijke concessie. Daarmee zou de provincie voor haar eigen gebied een aparte overeenkomst kunnen sluiten, in plaats van de huidige gezamenlijke concessie met Overijssel en Flevoland voort te zetten.
voornemen, geen besluit
Dat voornemen is echter nog geen definitief besluit. Provinciale Staten van Gelderland moeten eerst toestemming geven voordat de provincie daadwerkelijk met een zelfstandige concessie verder kan. Hoewel de samenwerking tussen de provincies op het gebied van concessies mogelijk verandert, betekent dit niet dat zij volledig uit elkaar gaan.
Gelderland, Overijssel en Flevoland willen ook na 2029 blijven samenwerken onder de gezamenlijke merknaam RRReis. Daarmee blijft de herkenbare naam voor het regionale openbaar vervoer behouden, ook wanneer de organisatie achter de busdiensten verandert.
De komende maanden moeten duidelijk maken hoe de nieuwe vervoersstructuur wordt ingericht en welke gevolgen dat heeft voor de toekomstige aanbestedingen. Voorlopig staat vooral de continuïteit van het busvervoer centraal. Door EBS nog tot juli 2029 verantwoordelijk te houden en tegelijkertijd aanvullende financiële afspraken te maken, willen de provincies voorkomen dat de huidige problemen gevolgen krijgen voor reizigers.
